Yönetmeliğe göre sığınaklar iki ana gruba ayrılmaktadır:
1️⃣ Basınç Sığınakları Nedir?
Basınç sığınakları;
- Nükleer silahların ani etkilerine (ışık, ısı, basınç, ilk radyasyon),
- Radyoaktif serpinti etkilerine,
- Kimyasal ve biyolojik harp maddelerine,
- Konvansiyonel silahların etkilerine
karşı tam koruma sağlamak amacıyla Devlet tarafından inşa edilen sığınaklardır.
📌 Bu sığınaklar genellikle:
- Askerî,
- Stratejik,
- Yüksek güvenlik gerektiren tesislerde
kullanılmaktadır.
2️⃣ Serpinti Sığınakları Nedir?
Serpinti sığınakları;
- Radyoaktif serpinti,
- Kimyasal ve biyolojik maddeler,
- Nükleer silahların zayıflamış basınç ve ısı etkileri,
- Konvansiyonel silahların parça etkilerine
karşı korunma sağlayan sığınaklardır.
🔹 Özel veya genel olarak yapılabilir.
🔹 Konutlar, iş yerleri ve kamu binalarında yaygın olarak uygulanır.
📍 Serpinti Sığınakları Nerelerde Yapılabilir?
Serpinti sığınaklarının yer seçimi mevzuatta açıkça düzenlenmiştir:
- Öncelikle:
- Binaların en alt bodrum katlarında,
- Toprağa oturan kısımlarında,
- Bina içinde yapılır.
- Mümkün değilse:
- Bahçede,
- Yer üstünde, kısmen veya tamamen yer altında,
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği yapı yaklaşma mesafelerine aykırı olmamak kaydıyla yapılabilir.
⚠️ Önemli İstisna:
Tamamen toprağın altında kalmak şartıyla, yan ve arka bahçe yapı yaklaşma mesafeleri içinde de sığınak yapılabilir. Ancak:
- Bitişik parseldeki yapılara hiçbir şekilde zarar verilmemelidir.
🅿️ Otopark Altında Sığınak Yapılabilir mi?
✔️ Evet.
İmar mevzuatına göre ön bahçe altında yer alan otoparklar, sığınak vasfında yapılmışsa sığınak olarak kullanılabilir.
📐 TAKS ve Emsal Hesabında Sığınaklar
Bu konu uygulamada en çok karıştırılan alanlardan biridir:
TAKS Hesabı
- Yer üstünde veya kısmen yer altında yapılan serpinti sığınakları → TAKS’a dahil
- Ana yapıdan ayrı ve tamamen toprağın altında kalan sığınaklar → TAKS’a dahil değil
Emsal Hesabı
✅ Tüm sığınaklar emsal hesabına dahil değildir.
🏛️ Özel Kurum ve Kritik Yapılarda Sığınak Uygulamaları
Aşağıdaki kurumlar, kendi ihtiyaçlarına göre sığınak uygulamalarını belirleyebilir:
- Millî Savunma Bakanlığı
- İçişleri Bakanlığı
- AFAD
- Jandarma Genel Komutanlığı
- Emniyet Genel Müdürlüğü
- Sahil Güvenlik Komutanlığı
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
- Nükleer ve stratejik tesislerden sorumlu kamu kurumları
📌 Kritik önemdeki birimler için:
- Metrekare ve kullanıcı sayısına bakılmaksızın sığınak yapılması zorunludur.
Arsanızın TAKS, KAKS, Otopark ve Sığınak ihtiyaçlarını mevzuata uygun hesaplayın.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Sığınak yapmak hangi yapılarda zorunlu değil??
a) 10’dan az bağımsız bölümü olan sadece konut kullanımlı yapılarda, b) Emsal hesabına konu alanı 1500 m2’den az olan konut dışı kullanımlı yapılar ile 1000 m2’den az olan resmi binalarda, c) Konut kullanımlı bağımsız bölüm sayısı 10’dan az olup, binanın tamamının emsal hesabına konu alanı 1500 m2’den az olan konutla birlikte aynı zamanda konut dışı kullanımlı yapılarda, ç) Toplam yatak sayısı 50 ve daha az olan yurt, koğuş, otel ile diğer konaklama tesisleri ve toplam yatak sayısı 25 ve daha az olan engelli, yaşlı, çocuk sürekli bakımevi ve yataklı sağlık tesislerinde, d) Besihane, tavuk çiftliği, sera ve benzeri olarak belirlenen ve başkaca bir kullanım içermeyen tarım ve hayvancılık yapıları ile emsal hesabına konu alanı 2000 m2’den az olan her türlü imalat ve sanayi tesislerinde, e) Ceza infaz kurumları, tutukevleri gibi yoğun güvenlik gerektiren ve önlem alınan yapılarda, f) Tamamı 8 inci maddede belirlenen ölçü ve standartlarda yapılmış olan yapılarda, g) Yerüstü otopark yapılarında, açık ve kapalı pazar yerlerinde, depo, antrepo, akaryakıt ve LPG istasyonlarında, 5000 kişiden az seyirci kapasitesine sahip stadyum ve benzeri açık ve kapalı spor tesislerinde, sığınak yapma zorunluluğu aranmaz..
Sığınaklar başka amaçla kullanılabilir mi?
Sığınaklar, barış zamanında yönetmelikte belirtilen şartlara uymak kaydıyla OTOPARK olarak geçici amaçlarla kullanılabilir. Ancak olağanüstü durumlarda asıl amacına dönüştürülmesi şarttır.
Sığınak türleri nelerdir?
Kullanım amacına göre sığınaklar; Basınç Sığınakları ve Serpinti Sığınakları olarak ikiye ayrılır. Ayrıca kullanım hakkına göre özel ve genel sığınaklar olarak sınıflandırılır.
Sığınak alanı nasıl hesaplanır?
Sığınak alanı, binada ikamet eden veya bulunan kişi sayısı üzerinden hesaplanır. Genellikle kişi başı en az 1 ila 3 m² net alan ayrılması ve havalandırma kapasitesinin bu sayıya göre belirlenmesi gerekir.
Sığınaklarda havalandırma zorunlu mu?
Evet, sığınaklarda mekanik havalandırma sistemi bulunması zorunludur. Bu sistemler; radyoaktif toz, biyolojik ve kimyasal gazları süzecek kapasitede HEPA ve Aktif Karbon filtreler içermelidir.
Sığınak kapıları nasıl olmalıdır?
Sığınak kapıları hava sızdırmaz, yangına dayanıklı ve basınca karşı dirençli çelik malzemeden üretilmelidir. Ayrıca kapıların “dışa doğru” açılması teknik bir zorunluluktur.
Mevcut bir binaya sonradan sığınak yapılır mı?
Mevcut binalarda yapısal tadilat ve güçlendirme projeleri ile uygun alanlar sığınağa dönüştürülebilir. Ancak bu işlem için mimari projenin tadil edilmesi ve sığınak yönetmeliği standartlarının karşılanması gerekir.
