Sığınakların Yer Seçimi: Yönetmelik Madde 6 Analizi

Yapı projelerinin tasarım aşamasında en çok teknik tartışmaya yol açan konulardan biri sığınakların konumlandırılmasıdır. Sığınak Yönetmeliği’nin 6. Maddesi, sığınak yer seçimi konusunda net bir hiyerarşi ve sınırlandırma çizerek, mimari tasarımın sınırlarını belirler. Bu yazımızda, mevzuatın bu kritik maddesini teknik örneklerle derinlemesine inceliyoruz.

        “Serpinti sığınakları şahıs, tüzel kişilik veya kamuya ait bina ve tesislerin öncelikle en alt bodrum katlarında ya da toprağa oturan kısımlarında veya bina içinde yapılır.”
    

1. Öncelikli Yerleşim Alanı: En Alt Bodrum Kat

Mevzuatın temel felsefesi, sığınağın binanın yapısal bütünlüğü içinde en korunaklı bölgede olmasını sağlamaktır. Radyoaktif serpinti etkilerine karşı toprağın doğal yalıtımından faydalanmak adına en alt bodrum katlar birinci önceliktir.

Vaka Çalışması: 10 katlı bir konut projesinde, 2. bodrum kat otopark, 1. bodrum kat ise sığınak olarak tasarlanmak istenmiştir. Ancak yönetmelik uyarınca, statik veya teknik bir engel bulunmadığı sürece sığınağın en alt kot olan 2. bodrum katta çözülmesi denetim makamları tarafından talep edilecektir.

2. Bahçede Sığınak Uygulaması ve Çekme Mesafeleri

Binanın bodrum katlarında sığınak yapmanın teknik olarak imkansız olduğu (zemin yapısı, statik zorunluluklar vb.) durumlarda, sığınak bahçeye taşınabilir. Ancak bu durum belirli sınırlara tabidir:

Yan ve Arka Bahçeler: Tamamen toprağın altında kalmak ve komşu parselleri etkilememek kaydıyla, yapı yaklaşma mesafesi (çekme mesafesi) içinde sığınak yapılabilir.
Ön Bahçeler: Yol cephesi olan ön bahçelerde kural olarak sığınak yapılmasına izin verilmez. Ancak özel bir istisna mevcuttur.
Bina İçinde Çözüm: Eğer bahçe de uygun değilse, sığınak bina içinde (üst katlarda dahi olsa) statik ve mekanik sızdırmazlık şartlarını sağlamak kaydıyla tasarlanabilir.

Örnek Senaryo: Dar bir parselde inşa edilen ticari yapıda, çekme mesafeleri nedeniyle sığınak için yeterli bodrum alanı kalmamıştır. Tasarımcı, arka bahçenin altında, üstü yeşil alan olarak kullanılacak şekilde tamamen gömülü bir sığınak tasarlayarak ruhsat alabilir.

3. Otoparkların Sığınak Olarak Kullanılması

Modern imar planları ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, alan verimliliğini artırmak için otopark ve sığınakların entegre edilmesine olanak tanır.

Alan Türü	Sığınak Olma Şartı	Kullanım Durumu
Kapalı Otopark	Sığınak standartlarına (havalandırma, sızdırmazlık) uygunluk	Sığınak tescili yapılabilir
Ön Bahçe Altı Otopark	İmar mevzuatına uygun otopark yapılmış olması	Sığınak olarak kullanılabilir
Müştemilatlar	Sığınak vasfı aranır	Bağımsız sığınak tescili

        Kritik Hatırlatma: Ön bahçe altındaki otoparkların sığınak olarak kullanılabilmesi için, söz konusu alanın öncelikle otopark yönetmeliğine uygun şekilde ruhsatlandırılması gerekir.
    

4. Teknik Denetim ve Tasarım Kriterleri

Madde 6’yı uygularken sadece konumu belirlemek yeterli değildir. Seçilen konumun şu teknik şartları desteklemesi gerekir:

Sığınak tavan döşemesinin toprakla veya koruyucu betonla kaplı olması.
Hava sızdırmazlık kapılarının montajı için uygun eşik yükseklikleri.
Mekanik havalandırma kanallarının (menfezlerin) yer üstü bağlantıları için uygun şaft alanları.