Riskli Yapıların Tahliyesi ve Yıkımı
Kentsel dönüşüm sürecinin en kritik aşamalarından biri riskli olarak tespit edilen yapıların tahliye edilmesi ve yıkım sürecidir. İlgili kanunun 5. maddesi, bu sürecin nasıl işleyeceğini, maliklerin haklarını ve idarenin yetkilerini net bir şekilde tanımlamıştır. Bu süreçte öncelikli olan her zaman uzlaşma kültürüdür.
Anlaşma ve Kira Yardımı
Kanun, yıkım sürecine başlamadan önce maliklerle anlaşma yolunu esas alır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine çeşitli destekler sunulmaktadır. Bu kapsamda geçici konut tahsisi, işyeri tahsisi veya kira yardımı gibi seçenekler değerlendirilebilir. Ayrıca yapım için yardım da yapılabilmektedir.
Sadece tapu sahipleri değil, kanun kapsamındaki yapıları kullanan diğer kişiler de uygulamanın gerektirmesi halinde bu yardımlardan faydalanabilir. Bu kişilere yapılacak yardımların, enkaz bedeli ödemelerinin ve banka kredilerine sağlanacak faiz desteğinin usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir. Bu, mağduriyetlerin önüne geçmek için esnek bir mekanizma sunar.
90 Günlük Kritik Süre ve Yıkım
Riskli yapıların yıktırılması için maliklere idare tarafından doksan günden fazla olmamak üzere bir süre tanınır. Bu süre zarfında maliklerin kendi imkanlarıyla veya anlaştıkları müteahhit aracılığıyla yıkımı gerçekleştirmesi beklenir.
Eğer verilen süre içinde yapı malikler tarafından yıktırılmazsa, idari makamlar devreye girer. Yapının idari makamlarca yıktırılacağı bildirilir ve tekrar süre verilmeksizin işlem başlatılabilir. Malikler tarafından yıktırılmayan binaların tahliyesi ve yıkımı, mahallî idarelerin iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu durumda yıkım masrafları öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanır, ancak daha sonra hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.
Tebligat ve Tahliye Engelleri
Sürecin şeffaf işlemesi adına tebligatlar büyük önem taşır. Ayni ve şahsi hak sahiplerine yapılacak tebligatlar artık dijitalleşmiş durumdadır. Bildirimler; tahliye ve yıkıma ilişkin tutanağın yapıya asılması, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilmesi ve ilgili muhtarlıkta on beş gün süre ile ilan edilmesi suretiyle yapılır. Muhtarlık ilanının son günü, işlemin tebliğ edildiği tarih sayılır.
Tahliyenin engellenmesi durumunda ise kanun koyucu net bir tavır sergilemiştir. Başkanlık veya İdare tarafından talep edilmesi halinde, mülki idare amirinin yazılı izni ile kolluk kuvvetleri desteği alınabilir. Kapalı kapıların veya alanların açılması suretiyle tahliye işlemi gerçekleştirilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kanunun 5. maddesine göre, uygulamalarda öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. Ancak anlaşma sağlanamazsa yasal süreçler işletilir.
Evet, anlaşma ile tahliye edilen yapıların kiracılarına geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir. Bunun usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
Verilen sürede yapı maliklerce yıktırılmazsa, idari makamlarca yıktırılacağı bildirilir. Yıkım idare tarafından yapılırsa masraflar hisseleri oranında maliklerden tahsil edilir.
Hayır. Tebligat, yapının üzerine asılması, e-Devlet üzerinden bildirilmesi ve muhtarlıkta 15 gün ilanı ile geçerli sayılır. Muhtarlık ilanının son günü tebliğ edilmiş kabul edilir.
Evet. Tahliyenin engellenmesi durumunda mülki idare amirinin yazılı izniyle kolluk kuvvetleri marifetiyle kapalı alanlar açılarak tahliye gerçekleştirilir.
