Statik hesapta "profilin ağırlığı" maliyeti belirlerken, "Atalet Momenti (Ix)" sehim yapıp yapmayacağını, zayıf eksendeki "Atalet Yarıçapı (iy)" ise burkulup burkulmayacağını belirler. Ayrıca et kalınlıkları (t), profilin deprem anında kağıt gibi buruşup buruşmayacağının (kompaktlık) göstergesidir.
Şekil 2.1: Standart I Kesit Geometrisi (ÇYTHYE-2016 Normlarına Göre)
Kesit Anatomisi: Harfler Ne Anlama Geliyor?
Yönetmelik formüllerinde (Özellikle Bölüm 5 ve Bölüm 9'da) doğru harfi doğru yerde kullanmak hayati önem taşır:
-
d (Kesit Dış Yüksekliği):
Profilin en üstünden en altına olan toplam yüksekliğidir. Eğilme ve sehim direncini belirleyen ana faktördür. -
h (Gövde Yüksekliği):
Başlıkların iç kısımları arasında kalan (kıvrımlar hariç) net gövde yüksekliğidir. Gövdenin burkulma kontrolünde (h/tw) kullanılır. -
b / bf (Başlık Genişliği):
Yanal burkulmaya (devrilmeye) karşı direnci sağlar. b ne kadar genişse, kolon o kadar sağlam durur. -
tw ve tf (Et Kalınlıkları):
tw (Gövde kalınlığı): Kesme kuvvetini (makaslamayı) taşır.
tf (Başlık kalınlığı): Eğilme momentini taşır.
1. Profil Ailesi
IPE (Avrupa I)
İnce, uzun ve zariftir. Et kalınlığı azdır.
- Amaç: Kiriş, Aşık
- Özellik: Hafif ve ekonomiktir.
HEA / HEB
Geniş başlıklı, kısa ve ağırdır.
- Amaç: Ana Kolonlar
- Özellik: Yanal burkulmaya dirençlidir.
KUTU / BORU
İçi boş, kapalı kesitlerdir (Hollow Sections).
- Amaç: Kafes sistemler, uzay çatılar.
- Özellik: Burulmaya en dayanıklı profillerdir.
ÇYTHYE-2016: Enkesitlerin Sınıflandırılması (Bölüm 5.4)
Bir profilin et kalınlığı, o profilin yük altında nasıl davranacağını belirler. Basınç veya eğilme altındaki enkesit parçaları, genişlik/kalınlık oranlarına (λ = b/t veya h/tw) bağlı olarak üç sınıfa ayrılır[cite: 279, 280]:
Et kalınlıkları fazladır. Kesit, plastikleşme kapasitesine (Mp) ulaşana kadar hiçbir yerel burkulma (buruşma) yaşamaz. Deprem bölgelerinde ana taşıyıcılar için hedeflenen kesit tipidir[cite: 279, 280].
Kesit, akma gerilmesine (Fy) ulaşabilir ancak plastik momente ulaşamadan başlık veya gövdede yerel dalgalanmalar başlar[cite: 279, 280].
Et kalınlıkları çok incedir. Çelik daha akma sınırına (Fy) ulaşamadan, basınç altındaki parçalar kağıt gibi buruşarak göçer[cite: 279, 280]. (Örn: Çok büyük çaplı ama ince cidarlı bazı borular).
* Rijitleştirilmemiş Parça: I profilin başlığı gibi sadece bir ucu gövdeye bağlı parçalar.
* Rijitleştirilmiş Parça: I profilin gövdesi veya Kutu profilin yanakları gibi her iki ucu mesnetli parçalar[cite: 281].
Profil Hesaplayıcı
Kesit seçin, anında metrajı ve ÇYTHYE statik değerlerini görün.
Statik Değerler * ÇYTHYE 2016 Referans Değerleri
Arka Plan Simülasyonu: Bu Değerler Nasıl Bulunuyor?
Çeliğin yoğunluğu 7850 kg/m³'tür. Alan (A) metrekareye çevrilip yoğunlukla çarpılır.
Burkulma direncini gösteren Atalet Yarıçapı, Atalet Momentinin Alana bölümünün kareköküdür.
Zayıf eksendeki burkulma direncidir. Kolonlar her zaman bu değerin küçük olmasından dolayı y yönünde burkulur.
Eğilme kapasitesini belirler. Atalet Momentinin (Ix), ağırlık merkezinden en dış life olan mesafeye (c) bölümüdür.