imarX Mevzuat Kütüphanesi

Acil Durum (İtfaiye) Asansörü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binalarda bulunan, kullanımı doğrudan yangın söndürme ve kurtarma ekiplerinin veya itfaiyenin denetimi altında bulunan ve ek korunum uygulanmış olan özel asansörü ifade eder.

imarX Analizi:

Yangın anında normal asansörler iptal olurken, itfaiyecilerin yangına müdahale etmesi ve mahsur kalanları kurtarması için özel duman yalıtımıyla korunan ve bağımsız jeneratöre bağlı çalışan asansördür.

Saha Örneği:

Yüksek katlı bir plazada, yangın anında sadece itfaiye görevlisinin özel anahtarıyla çalıştırabildiği kırmızı kapılı asansör.

Detaylı İncele

Açık Otopark

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine yapılan, zemini su geçirimli malzeme ile kaplanan, üzeri fotovoltaik paneller de içerebilen sundurma benzeri yapılar ile kapatılabilen araç park yerlerini ve otopark hizmetinin yürütülebilmesi için zorunlu olan 1 katı ve 6 m2’yi geçmeyen yönetim/güvenlik birimini içeren otoparkları ifade eder.

imarX Analizi:

Üzeri tamamen kapalı olmayan, araçların park etmesi için ayrılmış zemin alanlarıdır. Yeni yönetmelikle bu alanların üstüne elektrik üretmek için güneş paneli (GES) konulmasına izin verilmiştir.

Saha Örneği:

Bir sitenin bahçesinde yer alan, üstü açık veya sadece araçları güneşten koruyan sundurmalı/panelli park yerleri.

Detaylı İncele

Ada İçi Otoparkı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Elverişli imar adalarında, gerektiğinde binaların arka bahçeleri de kullanılarak ada içlerinde, imar planlarında düzenleme yapılmak suretiyle ilgili parsellerin ortak kullanımına yönelik düzenlenen otoparkları ifade eder.

imarX Analizi:

Birkaç farklı parselin ortasında (arkasında) kalan bahçelerin birleştirilerek, tüm komşuların ortak faydalanabileceği bir otoparka dönüştürülmesidir.

Saha Örneği:

Etrafı bitişik nizam binalarla çevrili bir sokakta, binaların arka bahçelerinin birleştirilerek site otoparkı gibi kullanılması.

Detaylı İncele

Alternatif Alan

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazi kullanım planlarında tarım dışı amaçlı kullanımlar için ayrılan alanları ifade eder.

imarX Analizi:

Tarım yapmaya uygun olmayan veya şehir planlamasında sanayi, konut gibi projelere bilerek ayrılmış bölgelerdir.

Saha Örneği:

İmar planında tarım arazisi dışında bırakılan verimsiz sanayi alanı.

Detaylı İncele

Anagayrimenkul

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kat mülkiyetine konu olan gayrimenkulün bütününe denir.

imarX Analizi:

Sadece betonarme binayı değil; binanın oturduğu arsayı, bahçeyi, otoparkı, havuzu ve tüm eklentileri kapsayan en geniş hukuki ve fiziksel gayrimenkul tanımıdır.

Saha Örneği:

1000 metrekare arsa üzerindeki 10 daireli bir apartman, bahçesi ve istinat duvarıyla birlikte tek ve bölünmez bir anagayrimenkuldür.

Detaylı İncele

Anayapı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kat mülkiyetine konu olan gayrimenkulün bütünü içindeki yalnız esas yapı kısmına denir.

imarX Analizi:

Anagayrimenkul tanımının içinden bahçe, havuz veya açık otopark gibi alanların çıkarılarak, sadece temeli atılıp yükselen ana blokların/binaların kastedildiği teknik terimdir.

Saha Örneği:

Büyük bir sitenin peyzaj alanı veya spor sahaları hariç tutulduğunda, ortada yükselen A ve B bloklarının sadece kendisidir.

Detaylı İncele

Aplikasyon Krokisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kadastro (Değişik ibare:RG-11/3/2020-31065) faaliyetleri kapsamında düzenlenen, ada ve/veya parsellerin arazide aplike edilmesi, varsa sabit tesislerden röperlenmesi işlemleri ile kenar ölçüleriyle birlikte köşe koordinatlarının yazıldığı krokinin yer aldığı belgedir.

imarX Analizi:

Parselin köşe koordinatlarının arazi üzerinde yetkili harita mühendislerince (LİHKAB/Kadastro) işaretlenerek resmi olarak belgelendirilmesidir.

Saha Örneği:

1. İnşaat temeli atılmadan önce arsa sınırlarının netleşmesi ve komşu parsele tecavüz edilmemesi için alınan koordinatlı haritadır. 2. Arsa etrafına tel örgü çekilmeden önce sınırların resmi tespiti için kullanılır.

Detaylı İncele

Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıflaması (AKK)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazi ve toprakların sahip oldukları morfolojik, fiziksel, kimyasal, biyolojik ve mineralojik özelliklerine bağlı olarak arazi ve toprakların doğal ve/veya kültür bitkilerini yetiştirmedeki yeteneklerine göre sınıflandırılmasını ifade eder.

imarX Analizi:

Toprağın kalitesine, eğimine ve verimliliğine bakılarak 1. sınıftan 8. sınıfa kadar derecelendirilmesidir.

Saha Örneği:

Bir arazinin AKK raporunda "1. Sınıf Tarım Arazisi" olarak tescil edilmesi.

Detaylı İncele

Arazi Kullanım Planı (AKUP)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Her ölçekte planlamaya temel oluşturmak üzere, toprağın ve diğer çevresel kaynakların bozulmasını önlemek için ekolojik, toplumsal ve ekonomik şartlar gözetilerek sürdürülebilirlik ilkesine uygun, farklı arazi kullanım şekillerini oluşturmaya yönelik toprak potansiyelinin belirlenip, su miktar ve kalitesini de göz önüne alarak sistematik olarak değerlendirilmesini ve birbirleri ile olan ilişkilerini ortaya koyan 1/25000 ve/veya 1/5000 ölçekli arazi kullanım planlarını ifade eder.

imarX Analizi:

Toprağın neresinde tarım, neresinde yerleşim yapılacağını gösteren üst ölçekli stratejik haritalardır.

Saha Örneği:

Belediye ve Bakanlıkça onaylanan 1/25000 ölçekli toprak koruma odaklı plan.

Detaylı İncele

Arazi Kullanım Şekilleri

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazinin hâlihazır kuru tarım, sulu tarım, dikili tarım, mera, orman, yerleşim yeri ve diğer kullanım şekillerini ifade eder.

imarX Analizi:

Arazinin şu anki gerçek kullanımıdır; tarla mı, meyve bahçesi mi yoksa bina mı olduğu durumudur.

Saha Örneği:

Tapuda tarla yazan yerin üzerinde aslında zeytinlik (dikili tarım) bulunması.

Detaylı İncele

Arazi Örtüsü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazinin biyolojik veya fiziksel öğelerle kaplanmış halini ifade eder.

imarX Analizi:

Toprağın üst yüzeyini kaplayan şeydir; doğal bitki örtüsü, asfalt veya beton olabilir.

Saha Örneği:

Bir vadinin doğal orman ağaçlarıyla kaplı olması durumu.

Detaylı İncele

Arazi Sınıflaması

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazilerin çeşitli amaçlarla kullanılmaya uygunluk derecelerini saptamak için yapılan sınıflamayı ifade eder.

imarX Analizi:

Arazinin kullanım amacına göre (tarım, konut, sanayi) uygunluk derecesinin belirlenmesidir.

Saha Örneği:

Bir alanın "mutlak tarım arazisi" olarak sınıflandırılması.

Detaylı İncele

Arka Bahçe

Resmi Tanım (Mevzuat)

Ön bahçeye komşuluğu bulunmayan bina arka cephesi ile arka komşu parsel sınırı arasında kalan parsel bölümüdür.

imarX Analizi:

Binanın arka cephesi ile komşu arasındaki zorunlu boşluktur.

Saha Örneği:

Binanızın arkasındaki komşu bahçeye bakan 3 metrelik boş alan.

Detaylı İncele

Arkat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bahçe mesafelerini ihlal etmeyen, güneşten ve yağmurdan korunmak ve gölge oluşturmak amacıyla yapılan, üstünde yapı bulunmayan, en az iki kenarı açık olan sütunlar üzerine yükselen üstü örtülü geçitlerdir.

imarX Analizi:

Bina girişlerinde veya yürüme yollarında kolonlar üzerinde duran gölgelikli geçiş alanlarıdır.

Saha Örneği:

Tarihi binaların veya büyük sitelerin girişlerindeki sütunlu yürüme yolları.

Detaylı İncele

Arsa Payı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arsanın, bu Kanunda yazılı esasa göre bağımsız bölümlere tahsis edilen ortak mülkiyet paylarına denir.

imarX Analizi:

Evinizin büyüklüğüne veya değerine göre hesaplanan, kentsel dönüşümde hak iddia ederken ve apartman giderlerine (çatı tamiri, asansör) katılırken kullanılan en kritik matematiksel orandır. Dairenin metrekaresine değil, arsa payına göre oy kullanılır.

Saha Örneği:

1000 m² arsadaki bir binada, tapunuzda yazan "10/100" arsa payı; bina yıkılsa dahi o arsanın 100 m²'sinde tartışmasız söz hakkınız olduğunu gösterir.

Detaylı İncele

Askeri Alanlar

Resmi Tanım (Mevzuat)

Türk Silahlı Kuvvetlerini oluşturan Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarının savunma, harekât, hudut ve milli güvenliğe yönelik yapıları, kışla, ordugâh, karargâh, birlik, karakol, askerlik şubesi, askeri havaalanları, sosyal, teknik ve lojistik gibi askeri veya güvenlik amaçlı ihtiyaçlara yönelik tesisler ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacına yönelik idari, eğitim, sağlık, lojman, orduevi gibi diğer sosyal tesislerin yer aldığı alanlardır.

imarX Analizi:

Sadece TSK kullanımına tahsis edilmiş, sivil yapılaşmaya kapalı güvenlik bölgeleridir.

Saha Örneği:

Şehir merkezinde kalan jandarma kışlaları veya askeri lojman arazileri.

Detaylı İncele

Asma Kat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Zemin katı ticari olarak kullanılmayan konut alanları haricinde, zemin katta ait olduğu bağımsız bölümü tamamlayan ve bu bölümden bağlantı sağlanan, ait olduğu bağımsız bölümün (Ek ibare:RG-14/1/2026-33137) sanayi siteleri hariç diğer yapılarda 1/3’ünden az yapılamayan, iç yüksekliği 2.40 metreden az olmayan, yola bakan cephe veya cephelerde merdiveni de dâhil 3.00 metreden fazla yaklaşmayan katıdır (İmar planlarında konut alanı olarak gösterilen yerlerde aynı yol güzergâhındaki mevcut yapılaşmaya bakılarak asma kat yapılıp yapılamayacağına karar vermeye ilgili idare yetkilidir).

imarX Analizi:

Dükkanların içine yapılan, tavanı biraz alçak olan yarım ofis/depo katıdır.

Saha Örneği:

Bir kafenin mutfak veya bulaşıkhane olarak kullandığı, merdivenle çıkılan ara kattır.

Detaylı İncele

Atrium

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) İki veya daha çok sayıda katın içine açıldığı, merdiven yuvası, asansör kuyusu, havalandırma, tesisat bacaları ve şaftlar hariç, üstü kapalı geniş ve yüksek hacmi ifade eder.

imarX Analizi:

Genellikle AVM, otel veya lüks plazaların merkezinde bulunan, birden fazla katın birbirini görebildiği, tavanı genellikle camla kaplı olan devasa orta boşluktur. Yangın anında dumanın baca etkisiyle en hızlı yayıldığı yer olduğu için özel duman tahliye kurallarına tabidir.

Saha Örneği:

Bir alışveriş merkezinin zemin katında durduğunuzda en üst kata kadar tüm mağazaları görebildiğiniz büyük galeri boşluğu.

Detaylı İncele

Avan Proje

Resmi Tanım (Mevzuat)

Uygulama projelerinin yapılmasına esas teşkil eden, geçerli imar durumu, yürürlükte bulunan plan, varsa kentsel tasarım projesine göre düzenlenen ve içeriğinde; vaziyet planı, tüm kat planları ve yeterli miktarda kesit ve görünüşleri içeren mimari proje ile taban alanı, katlar alanı (emsal) ve yapı inşaat alanı hesaplarına ilişkin tüm ölçü ve kotları bulunan, gerektiğinde siluetin yer aldığı projelerdir.

imarX Analizi:

Uygulama projesine (kesin projeye) geçilmeden önce yapının kütlesini, dış görünüşünü, emsal hesaplarını ve parsel içi yerleşimini net sınırlarla gösteren ölçekli ön projedir.

Saha Örneği:

1. Belediye Mimari Estetik Komisyonuna dış cephe onayı almak için sunulan proje. 2. Büyük sitelerde blok yerleşimlerini ve sosyal donatı alanlarını gösteren konsept çizim.

Detaylı İncele

Avlu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapıların bölümleri veya duvarlar tarafından çevrelenen, üstü açık, geleneksel mimaride çeşitli şekillerine rastlanan, kısa kenarı 5.00 metreden az olmayan yapı bölümüdür.

imarX Analizi:

Bina blokları arasında kalan, gökyüzüne açık iç bahçedir.

Saha Örneği:

Eski hanların veya okul binalarının ortasındaki tören alanı.

Detaylı İncele

Aydınlatma Enerji Tüketimi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın aydınlatılması için harcanan toplam enerjiyi ifade eder.

imarX Analizi:

Binadaki tüm ampullerin, florasanların ve çevre aydınlatmalarının elektrik faturasına yansıyan toplam tüketim miktarıdır.

Saha Örneği:

Bir ofis binasında mesai saatleri boyunca açık kalan tüm LED panellerin aylık harcadığı elektrik enerjisi.

Detaylı İncele

Aydınlatma Yükü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Aydınlatma için kullanılan toplam kurulu gücü ifade eder.

imarX Analizi:

Binadaki tüm aydınlatma armatürlerinin aynı anda açılması durumunda elektrik tesisatından çekeceği maksimum Watt (W) cinsinden kapasitedir.

Saha Örneği:

Bir mağazadaki 100 adet 10 Watt'lık spot lambanın oluşturduğu 1000 Watt'lık toplam kurulu güç.

Detaylı İncele

Bağımsız Bölüm

Resmi Tanım (Mevzuat)

Anagayrimenkulün ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olup, bu Kanun hükümlerine göre bağımsız mülkiyete konu olan bölümlerine denir.

imarX Analizi:

Tek başına satılabilen, kiralanabilen, tapuda ayrı bir sayfası ve numarası olan, kendi kapısı bulunup kilitlenebilen ana kullanım alanlarıdır.

Saha Örneği:

Bir apartmandaki 5 numaralı mesken (daire) veya zemin kattaki dükkan.

Detaylı İncele

Bağımsız Bölüm

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın, ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya uygun olup, 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine göre bağımsız mülkiyete konu olan bölümleridir.

imarX Analizi:

Kendi kapısı, kendi tapusu olan her bir daire, dükkan veya ofistir.

Saha Örneği:

Apartmandaki 5 numaralı daire bir bağımsız bölümdür.

Detaylı İncele

Bağımsız Bölüm Brüt Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Şaftlar, ışıklıklar, hava bacaları, galeri boşlukları hariç, bağımsız bölümün dış konturlarının çevrelediği alandır (Dış cephe haricindeki bölümlerdeki dış kontur, duvar orta aksı olarak belirlenir. Bağımsız bölümün eklentileri ayrıca belirtilmek zorundadır. Bağımsız bölümün içten bağlantılı olarak çatı araları dâhil birden fazla katta yer alan mekânlardan oluşması halinde bu katlardaki bağımsız bölüme ait alanlar birlikte değerlendirilerek bağımsız bölüm brüt alanı bulunur).

imarX Analizi:

Dairenin dış duvarlarının kapladığı toplam fiziki alandır.

Saha Örneği:

Müteahhitlerin ev satarken kullandığı, duvar kalınlıklarının da dahil olduğu metrekare hesabıdır.

Detaylı İncele

Bağımsız Bölüm Genel Brüt Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bağımsız bölüm toplam brüt alanına bağımsız bölüme ortak alanlardan düşen payların da eklenmesi suretiyle hesaplanan genel brüt alanıdır.

imarX Analizi:

Dairenin brüt alanına otopark, asansör, merdiven boşluğu gibi ortak kullanım alanlarındaki hissesinin de eklenmiş halidir.

Saha Örneği:

Projelerde veya emlak ilanlarında yazan en şişirilmiş metrekare rakamıdır.

Detaylı İncele

Bağımsız Bölüm Net Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

İçerden bağlantılı piyesleri ile birlikte bağımsız bölümün içerisindeki boşluklar hariç, duvarlar arasında kalan temiz alandır (Bu alana; kapı ve pencere eşikleri, 2.5 santimetreyi geçmemek koşuluyla sıva payları, kolonlar, duman, çöp, atık, tesisat ve hava bacaları ile ışıklıklar, bağımsız bölüm içindeki asansör ve galeri boşlukları, tesisat odası, merdivenlerin altlarında 1.80 metre yüksekliğinden az olan yerler, tek bağımsız bölümlü müstakil binalarda bağımsız bölüm içindeki otopark, sığınak, odunluk, kömürlük, hidrofor ve arıtma tesisi alanı, su ve yakıt deposu ve kazan dairesi dâhil edilmez. Açık çıkmalar, balkonlar, zemin, çatı ve kat terasları, kat ve çatı bahçeleri gibi en az bir cephesi açık olan mekânlar ile aynı katta veya farklı katta olup bağımsız bölümün eklentisi olan mekânlar ile ortak alanlar bağımsız bölüm net alanı içinde değerlendirilmez. Bağımsız bölümün içten bağlantılı olarak çatı araları dâhil birden fazla katta yer alan mekânlardan oluşması halinde bu katlardaki bağımsız bölüme ait alanlar birlikte değerlendirilerek bağımsız bölüm net alanı bulunur).

imarX Analizi:

Eşya koyabileceğiniz, halı serebileceğiniz net kullanım alanıdır.

Saha Örneği:

Odaların iç ölçülerinin toplamıdır.

Detaylı İncele

Bağımsız Bölüm Toplam Brüt Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bağımsız bölüm brüt alanına bu bölüme ait eklenti veya eklentilerin brüt alanının ilave edilmesiyle hesaplanan toplam brüt alanıdır.

imarX Analizi:

Dairenin brüt alanına ona ait olan depo veya kömürlüğün de eklendiği alandır.

Saha Örneği:

Binanın bodrum katında 5 no'lu daireye tahsis edilmiş kapalı deponun evin metrekaresine eklenmesi.

Detaylı İncele

Bakanlık

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik ibare:RG-18/8/2022-31927) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını ifade eder.

imarX Analizi:

İmar konusundaki en üst yetkili devlet kurumudur.

Saha Örneği:

Yönetmelikleri değiştiren ve büyük projeleri onaylayan Ankara'daki kurum.

Detaylı İncele

Bakanlık

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tarım ve Orman Bakanlığını ifade eder.

imarX Analizi:

Yönetmeliği uygulayan ve denetleyen merkezi makamdır.

Saha Örneği:

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından verilen izinler.

Detaylı İncele

Balkon

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tüm katlarda çıkma koşullarını taşımak kaydıyla, bina cephe hattı dışında ve/veya içinde, en az bir dış cephesi açık, bağlı oldukları oda ve/veya mutfak piyesinin kullanımını tamamlayan ve bu mekândan bölme elemanları ile ayrılmış, üstü açık veya kapalı alanlardır.

imarX Analizi:

Daireden dışarı taşan açık hava alanıdır.

Saha Örneği:

Salonun önündeki, çamaşır asılan veya oturulan çıkma bölüm.

Detaylı İncele

Basit Tamir ve Tadil

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapılarda esaslı tadilat kapsamında olmayan, taşıyıcı sistemi, bağımsız bölümün dış cephesini, ıslak hacimlerin yerini ve sayısını değiştirmeyen; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı onarımı ve kiremit aktarılması gibi her türlü tamir ve tadil işlemleridir.

imarX Analizi:

Yapının taşıyıcı sistemini (kolon, kiriş, perde) ve brüt emsal alanını etkilemeyen, yeni bir yapı ruhsatı gerektirmeyen ancak belediyeye ön bilgi verilerek yapılan onarım işlemleridir.

Saha Örneği:

1. Daire içi zemin kaplamalarının veya fayansların değiştirilmesi. 2. Taşıyıcı niteliği olmayan iç mekân ara bölme duvarının yıkılması. 3. Çatı kiremitlerinin aktarılması (Dışarıya iskele kurulacaksa belediyeden işgaliye izni alınması şarttır).

Detaylı İncele

Basınç Sığınakları

Resmi Tanım (Mevzuat)

Nükleer silahların ani (ışık, ısı, basınç ve ilk radyasyon) ve kalıntı (radyoaktif serpinti) etkileriyle konvansiyonel silahların tesirlerine, kimyasal ve biyolojik harp maddelerine karşı korunmak ve harekat güvenliğini sağlamak amacıyla Devlet tarafından inşa edilen sığınaklardır.

imarX Analizi:

Nükleer veya kimyasal saldırılara karşı tam koruma sağlayan, devlet tarafından yapılan özel askeri/kamu sığınaklarıdır.

Saha Örneği:

Savaş durumlarında halkın veya kritik personelin korunması için yer altında inşa edilen tam donanımlı tesisler.

Detaylı İncele

Basınçlandırma

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kaçış yollarındaki iç hava basıncını yapının diğer mekânlarındaki basınca göre daha yüksek tutarak duman sızıntısını önleme yöntemini ifade eder.

imarX Analizi:

Yangın merdivenlerine veya güvenlik hollerine dev pervaneler (fanlar) ile dışarıdan temiz hava basılarak içerideki basıncın artırılmasıdır. Bu sayede yangın olan kattaki duman, kapı aralıklarından yangın merdivenine giremez.

Saha Örneği:

Yangın merdiveninin kapısını açmaya çalıştığınızda, içeriden dışarıya doğru güçlü bir hava akımının yüzünüze vurması durumu.

Detaylı İncele

BEP-TR

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-1/4/2010-27539) Enerji kimlik belgelerinin düzenlenmesi için kullanılan ve Bakanlık internet adresinden erişim sağlanan yazılım programını ifade eder.

imarX Analizi:

Binaların enerji sınıfını (A, B, C vb.) belirlemek için EKB uzmanlarının verileri girdiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait resmi ulusal yazılımdır.

Saha Örneği:

Binanızın duvar kalınlığı, yalıtım malzemesi ve cam tipi gibi verilerin girilerek C sınıfı Enerji Kimlik Belgesi üreten sistem.

Detaylı İncele

Bina Cephe Hattı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın ön ve arka cephelerinde toprakla temas eden konturlarının görünen cephesinin parsel sınırına en yakın noktasından, parsel ön ve arka cephelerine paralel çizilen hattır.

imarX Analizi:

Binanın yola veya ön/arka bahçeye bakan dış duvarının, arazi üzerinde fiilen oturduğu veya oturacağı çizgidir. (Maksimum yaklaşma sınırı olan 'Çekme Mesafesi' ile karıştırılmamalıdır.)

Saha Örneği:

Bahçe duvarından 5 metre içerideki, binanın başladığı çizgi.

Detaylı İncele

Bina Cephe Uzunluğu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Açık çıkmalar hariç olmak üzere bina cephesinin yataydaki uzunluk ölçüsüdür.

imarX Analizi:

Binanın sokağa bakan kısmının baştan sona dış ölçüsüdür.

Saha Örneği:

Cephesi 20 metre olan bir binada balkonlar hariç tutularak ölçülen mesafe.

Detaylı İncele

Bina Derinliği

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın ön cephe hattı ile arka cephe hattının en uzak noktası arasındaki ve ön cephe hattına dik olan hattın uzaklığıdır.

imarX Analizi:

Binanın yoldan bahçeye doğru ne kadar uzadığının ölçüsüdür.

Saha Örneği:

Arsanız uzunsa binanız derinleşebilir, ancak arka bahçe mesafesini (min. 3m) korumak zorundasınız.

Detaylı İncele

Bina Giriş Holü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın ana giriş kapısı ile merdiven evi ve asansör arasındaki holüdür.

imarX Analizi:

Apartmana dış kapıdan girdiğinizde asansöre veya ilk merdivene kadar yürüdüğünüz alandır.

Saha Örneği:

Apartman girişindeki posta kutularının bulunduğu alan.

Detaylı İncele

Bina Otoparkları

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir binayı çeşitli amaçlar için kullanan özel ve tüzel kişilere ait ulaşım ve taşıma araçları için bu binanın içinde veya bu binanın oturduğu parselde açık veya kapalı olarak düzenlenen otoparkları ifade eder.

imarX Analizi:

Sadece o binada yaşayanların veya binadaki işyerlerinde çalışanların kullanımına tahsis edilmiş, parsel içi veya bina altı özel otoparklardır.

Saha Örneği:

Apartmanınızın bodrum katında sadece daire sahiplerinin kumanda ile girebildiği kapalı otopark.

Detaylı İncele

Bina Sahibi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bina üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişiyi veya varsa intifa hakkı sahibini, eğer her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edeni ifade eder.

imarX Analizi:

Tapuda binanın sahibi olarak görünen kişi veya kurumdur. Enerji Kimlik Belgesi çıkartmak yasal olarak bu kişinin sorumluluğundadır.

Saha Örneği:

Apartmanın tamamına sahip olan kişi veya arsa sahibi.

Detaylı İncele

Bina Yöneticisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik:RG-1/4/2010-27539) Kat Mülkiyeti Kanununa göre atanmış veya seçilmiş veya belirlenmiş olan ve bina yönetimini sağlayan kişiyi ifade eder.

imarX Analizi:

Apartman veya site karar defteriyle yasal olarak seçilmiş, binanın ortak alanlarının bakım, onarım ve enerji giderlerini yöneten yetkili kişidir.

Saha Örneği:

Site sakinleri tarafından seçilen ve binanın merkezi ısıtma kazanının bakımını yaptıran yönetici.

Detaylı İncele

Bina Yüksekliği

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan imar planı veya bu Yönetmelikte öngörülen yüksekliğidir.

imarX Analizi:

Binanın yoldan çatı oluğuna kadar olan boyudur.

Saha Örneği:

Apartmanın dışarıdan görünen toplam kat uzunluğu.

Detaylı İncele

Binalarda Enerji Verimliliği

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-1/4/2010-27539) Binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin düşmesine sebebiyet vermeksizin enerji tüketiminin azaltılmasını ifade eder.

imarX Analizi:

Evde üşümeden veya karanlıkta kalmadan, yalıtım ve teknoloji sayesinde elektrik ve doğalgaz faturalarını düşürme prensibidir.

Saha Örneği:

Aynı sıcaklığı elde etmek için eski tip ampul yerine LED ampul, yalıtımsız duvar yerine mantolamalı duvar kullanılması.

Detaylı İncele

Bireysel Isıtma

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bağımsız bölüm içerisine yerleştirilen bir ısı üretim kaynağından elde edilen ısıtma enerjisi ile bağımsız bölümün ısıtılmasını ifade eder.

imarX Analizi:

Her dairenin kendi faturasını ödediği, kendi kombisi veya sobası ile kendi alanını ısıttığı sistemdir.

Saha Örneği:

Dairenizin balkonunda bulunan ve sadece sizin evinizin peteklerine sıcak su gönderen kombi sistemi.

Detaylı İncele

Birim Otopark Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir aracın park etmesi için gerekli olan ve manevra alanları dâhil toplam park alanını ifade eder.

imarX Analizi:

Sadece aracın tekerleklerinin değdiği yer değil; aracın o noktaya girebilmesi, dönebilmesi ve kapıların açılabilmesi için gereken toplam metrekare hesabıdır.

Saha Örneği:

Bir araç fiziken 10 m² yer kaplasa da, dönüş yolları hesaplandığında yönetmelikte 1 araçlık otopark genellikle 20-25 m² olarak hesaba katılır.

Detaylı İncele

Birincil Enerji Tüketimi

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-1/4/2010-27539) Son kullanıcı tarafından binasında veya bağımsız bölümünde katı, sıvı veya gaz yakıtlardan elde edilen enerji ile tüketilen elektrik enerjisinin üretilmesi ve dağıtılması safhalarında tüketilen enerjilerle birlikte toplam tüketimlerini ifade eder.

imarX Analizi:

Evinizde yaktığınız doğalgazın veya elektriğin sadece size ulaşan halini değil, santralden üretilip evinize gelene kadar yolda kaybolan enerji maliyetlerini de içeren büyük resimdir.

Saha Örneği:

Evinizde yanan 1 birim elektrik için barajda üretilen 3 birim enerjinin toplam maliyeti.

Detaylı İncele

Bitişik Nizam

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binaların yan komşu parsellerdeki binalara bitişik olarak konumlandığı yapılaşma düzenidir.

imarX Analizi:

Binaların en az bir veya iki yan komşu parsel sınırına sıfır (çekme mesafesi olmadan) inşa edildiği, komşuya yapışık olan bu cephelerde pencere veya kapı açılamayan (sağır duvar) yapılaşma koşuludur.

Saha Örneği:

1. Çarşı merkezlerindeki, aralarında hiç boşluk bulunmayan ve omuz omuza dizilmiş apartman blokları. 2. İkiz villaların ortak bir sağır duvarı paylaşarak inşa edilmesi.

Detaylı İncele

Bodrum Kat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Zemin katın altındaki katlardır.

imarX Analizi:

Giriş seviyesinin altında kalan katlardır.

Saha Örneği:

Otoparkın, sığınağın veya kapıcı dairesinin olduğu alt katlar.

Detaylı İncele

Bölge Otoparkları ve Genel Otoparklar

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir şehir veya bölgenin mevcut ve gelecekteki şartları ile ihtiyaçları göz önünde bulundurularak imar planları ile düzenlenen ihtiyaca göre açık, kapalı ya da katlı olarak belediyeler veya diğer kamu kuruluşları ve özel kişiler tarafından yapılan ve işletilen otoparkları ifade eder.

imarX Analizi:

Sadece tek bir binaya değil, o mahallenin veya çarşının genel park sorununu çözmek için belediyelerce yapılan büyük ücretli/ücretsiz otoparklardır.

Saha Örneği:

Belediye tarafından şehir meydanının altına yapılan katlı yeraltı otopark tesisi.

Detaylı İncele

Bölgesel Isıtma Sistemi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir merkezden elde edilen ısıtma enerjisinin, mahalle ve daha büyük ölçekteki yerleşimlerde yer alan binalara dağıtılmasını ve bağımsız bölümlerin ısıtılmasını sağlayan sistemi ifade eder.

imarX Analizi:

Tek bir binanın değil, koca bir mahallenin veya siteler grubunun devasa bir ısı merkezinden yeraltı borularıyla ısıtılmasıdır.

Saha Örneği:

Jeotermal enerji tesisinden veya büyük bir santralden tüm şehre veya ilçeye sıcak su pompalanarak binaların ısıtılması.

Detaylı İncele

Bölgesel Sıhhi Sıcak Su Sistemi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir merkezden elde edilen sıhhi sıcak suyun bölge içerisindeki binalara ve bağımsız bölümlere dağıtılması ve kullanılmasını sağlayan sistemi ifade eder.

imarX Analizi:

Mahalle veya dev site ölçeğinde, duş ve mutfaklarda kullanılan sıcak suyun tek bir devasa merkezden ısıtılıp evlere dağıtılmasıdır.

Saha Örneği:

TOKİ gibi büyük toplu konut projelerinde her binada boyler yerine, adanın ortasındaki bir tesisten tüm binalara banyo suyu gönderilmesi.

Detaylı İncele

BTG

Resmi Tanım (Mevzuat)

Büyük Toprak Grubunu ifade eder.

imarX Analizi:

Toprakların genel jeolojik ve kimyasal yapısına göre ayrıldığı büyük kategorilerdir.

Saha Örneği:

Kahverengi orman toprakları veya Alüvyal topraklar gibi gruplandırmalar.

Detaylı İncele

Çardak (Kameriye)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Rekreasyon alanlarında, parklarda, bina bahçelerinin azami % 5’inde, güneşten ve yağmurdan korunmak ve gölge oluşturmak amacıyla ahşap ve benzeri hafif malzemeden yapılan, yanları açık, üstü kapalı yapıdır.

imarX Analizi:

Bina bahçelerinde yapılaşma hakkını (emsal/TAKS) işgal etmemesi için bahçe alanının azami %5'ini geçmeyecek şekilde ahşap gibi hafif malzemelerden inşa edilen, yanları açık, gölgelik amaçlı dinlenme alanlarıdır.

Saha Örneği:

1. Site ortak bahçelerinde komşuların kullanımı için yapılmış, etrafı sarmaşıklarla sarılı ahşap oturma alanları. 2. Parklarda yağmurdan korunmak için inşa edilen üstü kapalı açık yapılar.

Detaylı İncele

Çatı Bahçesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Teras çatılarda, çakıl, toprak, çim ve benzeri doğal örtüler ile kaplanarak iklime uygun bitkilendirilebilen, yapının görünüşlerini ve bulunduğu çevrenin siluetini bozmayacak ve çatı sınırlarını aşmayacak şekilde oluşturulan bahçelerdir.

imarX Analizi:

Teras çatılarda, binanın taşıyıcı sistemine zarar vermeyecek şekilde su ve ısı yalıtımı çözülerek oluşturulan, kent siluetini bozmayan ve çatı sınırlarını aşmayan bitkilendirilmiş peyzaj alanlarıdır.

Saha Örneği:

1. Yüksek katlı ofis binalarının veya rezidansların düz çatılarında oluşturulan, çim ve bodur bitkilerle desteklenen dinlenme terasları. 2. Ekstra yük hesabıyla statik projeye dahil edilen yeşil çatılar.

Detaylı İncele

Çatı Piyesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Çatı eğimi içerisinde kalmak şartıyla, altındaki bağımsız bölüme ait, bu bölümle içeriden irtibatlı yapılan, terasların da dâhil olabildiği mekânlardır (Açık teras ve ıslak hacimler ait olduğu bağımsız bölüm sınırlarını geçemez).

imarX Analizi:

Tek başına bağımsız bölüm (ayrı daire) olamayan, altındaki ana bağımsız bölüme içeriden irtibatlı, çatı eğimi altındaki alanlardır. Normalde Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gereği belirli sınırlarla emsale tabidir. İBB Meclisi'nin 13 Mart 2025 tarihli kararıyla çatı piyeslerinin ayrı birer 'bağımsız bölüm' (tapulu çatı dairesi) yapılabilmesine olanak tanıyan plan notu değişikliği yapılmış; ancak Mimarlar Odası'nın açtığı dava sonucu İstanbul 14. İdare Mahkemesi 6 Ocak 2026'da (ve Şubat 2026'da Bölge İdare Mahkemesi onayıyla) bu kararın yürütmesini durdurmuştur. Şu an çatı piyesleri eski yönetmelik kurallarına tabidir.

Saha Örneği:

1. Tapuda 'Çatı Piyesli Mesken' olarak geçen ve sadece alt kattan girişi olan üst kat dubleks odaları. 2. İBB'nin yürütmesi durdurulan kararı döneminde kentsel dönüşümde fazladan daire çıkarmak amacıyla çatı piyeslerinin emsal dışı bırakılarak ayrı tapulu dairelere dönüştürülmesi girişimleri (Güncel yargı kararıyla yasal olarak durdurulmuştur).

Detaylı İncele

Çekme Mesafesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın parsel sınırlarına, yola ve komşu parsellere en fazla yaklaşabileceği yasal sınırdır.

imarX Analizi:

Yapının, parsel sınırlarına (yol, ön, arka ve yan komşu parseller) minimum ne kadar yaklaşabileceğini belirleyen yasal sınırdır. Bu mesafeler imar planında veya yönetmelikte net olarak belirtilir.

Saha Örneği:

1. İmar durum belgesinde belirtilen 'Yoldan 5 metre, yan komşulardan 3 metre' yapı yaklaşma sınırı. 2. Ön bahçe, yan bahçe veya arka bahçe bırakma zorunluluğu.

Detaylı İncele

Cins Tashihi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tapu kütüğünde kayıtlı bir taşınmazın niteliğinin değiştirilerek, yeni niteliğinin tapuya tescil edilmesidir.

imarX Analizi:

Bir taşınmazın mevcut niteliğinin (örneğin 'Tarla' veya 'Arsa') yapılaşma veya ifraz/tevhit işlemleri sonucunda değişmesiyle, yeni durumunun (örneğin 'Kargir Apartman' veya 'Arsa') tapu kütüğüne tescil edilmesidir.

Saha Örneği:

1. İnşaat bitip yapı kullanma izni (iskan) alındıktan sonra tapudaki 'Arsa' vasfının 'Bina' olarak değiştirilmesi. 2. İmar uygulaması gören tarlanın 'Arsa' vasfı kazanması.

Detaylı İncele

Çıkma

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binalarda döşemelerin uzantısı olarak yapılan, parsel sınırları dışına taşmayan, en az bir ucu serbest, mesnetli olan, açık veya kapalı olan, derinliği uygulama imar planı veya bu Yönetmelikle belirlenen yapı elemanlarıdır.

imarX Analizi:

Zemin katın üzerindeki katlarda, binanın oturduğu taban alanının dışına (parsel sınırını aşmamak kaydıyla) taşarak yapılan konsol yapı elemanlarıdır. Balkonlar 'açık çıkma', odaya dahil edilen cumbamsı yapılar 'kapalı çıkma'dır.

Saha Örneği:

1. 1. kattan itibaren sokağa doğru uzanan ve binaya metrekare kazandıran kapalı oda çıkıntıları (cumbalar). 2. Dış cepheye eklenen konsol balkonlar.

Detaylı İncele

Çıkmaz Koridor Mesafesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) Mekân içerisinden mekânın koridora bağlanan kapısına kadar olan mesafe göz önüne alınmaksızın, kaçışta, mekânların bağlı olduğu koridorun en uzak noktasından koridor boyunca bir çıkışa veya iki yönde kaçış imkânına sahip olunan noktaya kadar olan mesafeyi ifade eder.

imarX Analizi:

Bir koridorda yürürken sadece tek bir yöne (çıkışa) gidebildiğiniz, arkanızın veya ilerinizin kör duvar olduğu mesafedir. Yangın anında insanların kapana kısılmamak için yönetmelik bu mesafeyi binalara göre çok kısa tutar.

Saha Örneği:

Otel odanızdan çıkıp koridora adım attığınızda, sağ tarafın duvar olması ve kaçmak için sadece sol taraftaki yangın merdivenine doğru yürüyebildiğiniz o "tek yönlü" mesafe.

Detaylı İncele

Çok Katlı Bağımsız Bölüm

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binada birden fazla kat içerisinde birbiriyle doğrudan bağlantılı çözümlenen konut veya diğer kullanımlı bağımsız bölümdür.

imarX Analizi:

Tek bir tapuya (bağımsız bölüme) sahip olmasına rağmen, bina içinde birden fazla kata yayılan ve katlar arası geçişin daire içinden merdivenle sağlandığı konut veya ticari birimlerdir.

Saha Örneği:

1. Apartmanların en üst katlarında yer alan ve çatı piyesi ile birleşen dubleks daireler. 2. Kendine ait bodrum deposu olan ve içeriden merdivenle bağlanan zemin kat dükkanları.

Detaylı İncele

Dere Kret Kotu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Taşkın kontrolü maksadıyla, dere kenarlarına inşa edilen duvar veya düzenlenmiş şev üst kotudur.

imarX Analizi:

Dere yataklarının taşkın riskine karşı DSİ (Devlet Su İşleri) veya ilgili idarece belirlenen ve dere kenarına inşa edilen koruma duvarının/şevinin en üst seviyesini belirten güvenlik kotudur. Yapılaşmalar bu kottan etkilenir.

Saha Örneği:

1. Taşkın sınırında bulunan bir parselde, binanın su basman seviyesinin dere kret kotuna göre belirlenmesi. 2. Dere kenarındaki beton istinat duvarının tepe noktası.

Detaylı İncele

Dikili Tarım Arazisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Mutlak ve özel ürün arazileri dışında kalan ve üzerinde yöre ekolojisine uygun çok yıllık ağaç, ağaççık ve çalı formundaki bitkilerin tarımı yapılan, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan arazileri ifade eder.

imarX Analizi:

Zeytinlik, meyve bahçesi, bağ veya çay bahçesi gibi kalıcı ağaçların olduğu arazilerdir.

Saha Örneği:

Ege bölgesindeki bir incir bahçesi veya Karadeniz bölgesindeki bir fındıklık.

Detaylı İncele

Dilatasyon

Resmi Tanım (Mevzuat)

Farklı zemin oturmalarına veya genleşmelere karşı, büyük yapı blokları arasında bırakılan yapısal boşluktur.

imarX Analizi:

Geniş alana oturan veya farklı ağırlıklara/katlara sahip yapı bloklarının, sıcaklık değişimi (genleşme), zemin oturması veya deprem sarsıntıları sırasında birbirine çarparak hasar vermesini önlemek için bloklar arasında bırakılan yapısal kesit boşluğudur.

Saha Örneği:

1. Büyük bir alışveriş merkezinde L formundaki iki ana kütlenin zemin seviyesinden çatıya kadar birbirinden bağımsız çalışmasını sağlayan ayrım çizgisi. 2. Zemindeki dilatasyon profil kapağı.

Detaylı İncele

Dönüşüm (Kentsel)

Resmi Tanım (Mevzuat)

6306 sayılı kanun kapsamında, riskli yapıların yıkılarak yerine depreme dayanıklı yapıların inşa edilmesi sürecidir.

imarX Analizi:

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, deprem, sel veya heyelan gibi afetlere karşı dayanıksız olduğu bilimsel olarak tespit edilen yapıların (Riskli Yapı/Riskli Alan) yıkılarak güncel standartlarda yeniden inşa edilmesidir.

Saha Örneği:

1. Karot testi ile 'Riskli Yapı' raporu alınan 40 yıllık bir binanın yıkılarak yerine kira yardımı/kredi desteği ile yeni bina yapılması. 2. Bir mahallenin komple 'Riskli Alan' ilan edilip topluca yenilenmesi.

Detaylı İncele

Duman Bacası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Piyeslerde veya ortak alandaki duman ve kokuları uzaklaştırmaya yarayan bacadır.

imarX Analizi:

Bina içindeki ateşli ısınma sistemlerinden (soba, şömine) çıkan zehirli gazları veya mutfak gibi mahallerdeki atık gazları/kokuları doğal çekiş gücüyle çatıdan atmosfere güvenli şekilde tahliye eden düşey tesisat elemanıdır.

Saha Örneği:

1. Şömine veya soba kullanımına uygun olarak örülen, içi ateşe dayanıklı tuğla kaplı baca. 2. Her dairenin mutfağından ayrı ayrı çatıya çıkan şönt baca sistemleri.

Detaylı İncele

Duman Perdesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yükselen dumanın yanal yayılımını sınırlamak amacıyla tavanda sabit konumda, uzaktan kapatılabilen veya bir algılayıcı uyarısıyla kapanan, yangına karşı dayanıklı bölücü perdeyi ifade eder.

imarX Analizi:

Yangın anında tavanda biriken zehirli dumanın diğer bölgelere (örneğin devasa bir deponun diğer uçlarına) yatay olarak yayılmasını engellemek için tavandan aşağı inen veya sabit duran yanmaz şerit bariyerlerdir.

Saha Örneği:

1. Kapalı otoparkların veya büyük yapı marketlerin tavanlarında tavandan 50-60 cm aşağı sarkan cam, sac veya özel kumaş şeritler. 2. Yangın alarmı ile otomatik olarak tavan aralığından aşağı sarkan yangın perdeleri.

Detaylı İncele

Eğitim Tesisleri Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Okul öncesi, ilk ve orta öğretim ile yüksek öğretime hizmet vermek üzere kamuya veya gerçek veya tüzel kişilere ait; eğitim kampüsü, genel, mesleki ve teknik eğitim fonksiyonlarına ilişkin okul ve okula hizmet veren yurt, yemekhane ve spor salonu gibi tesisler için uygulama imar planında özel veya kamu tesisi alanı olduğu belirtilmek suretiyle ayrılan alanlardır (Özel eğitim tesisi yapılacak alanlar belirlenmeden Millî Eğitim Bakanlığının taşra teşkilatının uygun görüşü alınır).

imarX Analizi:

Sadece okul, yurt veya kreş yapılabilecek imarlı alanlardır.

Saha Örneği:

Mahalledeki lisenin üzerine oturduğu arsa.

Detaylı İncele

Eklenti

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir bağımsız bölümün dışında olup, doğrudan doğruya o bölüme tahsis edilmiş olan yerlere denir.

imarX Analizi:

Evin veya dükkanın duvarları içinde olmayan ancak hukuken doğrudan o daireye ait olan, tapuya işlenmiş alanlardır. Daireden ayrı olarak satılamaz veya başkasına devredilemezler.

Saha Örneği:

Dairenize ait bodrum kattaki 3 numaralı kömürlük veya sitenin kapalı otoparkında tapunuza işlenmiş "size özel" tahsisli park yeri.

Detaylı İncele

Eklenti Brüt Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Sadece bağımsız bölüme ait olup bu bölümün kullanımı ve tasarrufunda bulunan, bağımsız bölümün içinde olmayıp, aynı katta veya farklı katta yer alan ve girişi bağımsız bölümden ayrı olan mekânların bağımsız bölüm brüt alanının belirlenen esaslar dikkate alınarak hesaplanacak alanıdır.

imarX Analizi:

Eklentinin duvarlarıyla birlikte kapladığı dış alandır.

Saha Örneği:

Kömürlüğün dış duvarlarından ölçülen alanı.

Detaylı İncele

Eklenti Net Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Sadece bağımsız bölüme ait olan ve içerden bağlantısı bulunmayan, aynı veya farklı katlarda olup ayrı girişi bulunan mekânların, içindeki duvarlar arasında kalan ve bağımsız bölüm net alanında belirlenen esaslara göre hesaplanan temiz alanıdır.

imarX Analizi:

Eklentinin kullanılabilir iç alanıdır.

Saha Örneği:

Kömürlüğün sadece iç süpürülebilir alanı.

Detaylı İncele

Emsal (KAKS)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranıdır.

imarX Analizi:

Arsanıza yapabileceğiniz 'satılabilir ve net kullanılabilir' inşaat alanını belirleyen katsayıdır. Sığınak, otopark, asansör boşluğu gibi emsal harici alanlar bu hesaba dahil edilmez.

Saha Örneği:

1000 m² arsanızın emsali 1.5 ise, toplam 1500 m² inşaat (örneğin 10 daire) yapabilirsiniz.

Detaylı İncele

Enerji Kimlik Belgesi (EKB)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Asgari olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgileri içeren belgeyi ifade eder.

imarX Analizi:

5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, binanın asgari enerji ihtiyacı, tüketim sınıflandırması (A'dan G'ye kadar), yalıtım özellikleri ve sera gazı emisyonu bilgilerini içeren resmi belgedir. Yeni binalarda iskan (yapı kullanma izni) alabilmek için enerji sınıfının en az 'C' olması zorunludur.

Saha Örneği:

1. Yeni biten bir inşaatın belediyeden iskan belgesi alabilmesi için Bakanlıkça yetkilendirilmiş uzmanlar tarafından hazırlanan asgari 'C' sınıfı EKB sunulması. 2. Mevcut bir dairenin satışı veya kiralanması sırasında tapu müdürlüğüne ibraz edilmesi gereken resmi enerji tüketim karnesi.

Detaylı İncele

Enerji Kimlik Belgesi Uzmanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-24/6/2025-32936) Enerji kimlik belgesi düzenleyecek uzmanı ifade eder.

imarX Analizi:

Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş, BEP-TR sistemini kullanarak binaların yalıtım ve mekanik verilerini hesaplayıp EKB (Enerji Kimlik Belgesi) kesmeye yetkili mühendis veya mimardır.

Saha Örneği:

Yeni bitmiş bir inşaatın mimari projelerini ve yalıtım değerlerini inceleyerek binaya C sınıfı EKB onayı veren yetkili makine mühendisi.

Detaylı İncele

Enerji Kimlik Belgesi Vermeye Yetkili Kuruluşlar

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik:RG-28/4/2017-30051) Enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişileri ifade eder.

imarX Analizi:

EKB Uzmanı bünyesinde barındıran ve yasal olarak bu belgeyi kesip faturalandırma yetkisine sahip olan mühendislik veya danışmanlık firmalarıdır (EVD şirketleri).

Saha Örneği:

Müteahhitlerin iskan öncesi anlaştığı ve binanın enerji testlerini yapan yetkili enerji danışmanlık firması.

Detaylı İncele

Enerji Yöneticisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binalarda enerji yönetimi ile ilgili faaliyetleri yerine getirmekle sorumlu ve enerji yöneticisi sertifikasına sahip kişiyi ifade eder.

imarX Analizi:

Özellikle çok enerji tüketen büyük kamu binaları, AVM'ler veya otellerde israfı önlemek, faturaları düşürmek ve sistemleri optimize etmekle görevli sertifikalı profesyoneldir.

Saha Örneği:

Bir alışveriş merkezinde klimaların gereksiz çalışmasını engelleyen ve aydınlatma otomasyonunu yöneten mühendis.

Detaylı İncele

Enkaz Bedeli

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kamulaştırma veya yıkım durumunda, arsa üzerindeki yapının mevcut durumuna göre hesaplanan malzeme ve işçilik değeridir.

imarX Analizi:

Belediye yol geçireceği için binanızı yıkarsa, sadece bina tuğlası/betonu için ödediği paradır (Arsa hariç).

Saha Örneği:

Gecekondu bölgelerinde tapusu olmayanlara sadece evlerinin yıkım bedeli ödenir.

Detaylı İncele

Esaslı Tadilat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemlerdir (Esaslı tadilat, ruhsata tabidir).

imarX Analizi:

Yapının taşıyıcı sistemini, brüt veya net inşaat alanını, emsalini, bağımsız bölüm sayısını veya kullanım amacını (örneğin konuttan ticarete) değiştiren; 3194 sayılı İmar Kanunu gereği ilgili idareden (belediye) yeniden 'Tadilat Ruhsatı' alınması zorunlu olan köklü yapısal değişikliklerdir.

Saha Örneği:

1. İki bağımsız bölümün (dairenin) arasındaki duvarın yıkılarak birleştirilmesi ve tapuda tek meskene dönüştürülmesi. 2. Binaya ait açık bir terasın kapatılarak kapalı kullanım alanına (emsale) dahil edilmesi.

Detaylı İncele

Fen Adamları

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapı, elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve ısıtma, makina, harita kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren, en az lise dengi okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup, bir öğretim yılı süreyle bakanlıkların açmış olduğu kursları başarıyla tamamlamış olanlar ile 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitimi Kanununa göre ustalık belgesine sahip olan elemanlarıdır.

imarX Analizi:

İnşaattaki teknik işleri yapan belgeli ustalardır.

Saha Örneği:

Elektrikçi, tesisatçı veya harita teknikeri.

Detaylı İncele

Fenni Mesul

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapının tüm malzemeleri ve tesisatı ile birlikte, plana, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara, teknik şartnamelere, uygun olarak inşa edilmesinin kamu adına denetimini üstlenen, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensuplarıdır.

imarX Analizi:

Yapının, ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olarak inşa edilmesini kamu adına denetleyen uzmandır. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamına girmeyen yerlerde (örneğin köy yerleşik alanlarındaki yapılar) denetim görevini üstlenen, ilgili meslek odasına kayıtlı mühendis veya mimardır. Şantiye şefi (uygulayan) ile karıştırılmamalıdır; fenni mesul denetleyendir.

Saha Örneği:

1. Yapı denetim firması zorunluluğu olmayan kırsal bir alanda, inşaatın statik projesine uygun demir bağlanıp bağlanmadığını belediye adına kontrol eden ve ruhsata imza atan serbest inşaat mühendisi.

Detaylı İncele

Fırın

Resmi Tanım (Mevzuat)

Unlu gıda mamulleri üretilen yerlerdir.

imarX Analizi:

Ekmek veya pasta üretilen imalathanelerdir.

Saha Örneği:

Mahalledeki ekmek fırını.

Detaylı İncele

Gabari

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapılacak binanın imar planında öngörülen azami yüksekliğidir.

imarX Analizi:

İmar planlarında ve imar durum belgesinde yapının kot aldığı noktadan (su basman veya yol kotu) saçak seviyesine (çatı örtüsünün başladığı yer) kadar ulaşabileceği azami (maksimum) yüksekliği ifade eden resmi imar değeridir.

Saha Örneği:

1. İmar planında gabarisi 15.50 metre olarak belirlenmiş bir parselde, kat yükseklikleri hesaplanarak azami 5 katlı (Zemin + 4 normal kat) bina projelendirilmesi. 2. Gabari sınırını aşan çatı veya kat ilavelerinin tespiti halinde yapının kaçak statüsüne alınması.

Detaylı İncele

Galeri Boşluğu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bağımsız bölüm içerisinde veya ortak alanlarda, katlar arasında bırakılan boşluklardır.

imarX Analizi:

Katlar arasında görsel iletişim sağlayan büyük deliktir.

Saha Örneği:

Villanın salonundan yukarı bakınca yatak odası koridorunun görülmesi.

Detaylı İncele

Geçit

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planlarında belirtilen yerlerde, iki veya daha fazla yolun, meydanın, avlunun ve benzeri açık kamusal alanların birbirine yaya bağlantısını sağlayan, giriş ve çıkışı kapatılamayan, bağımsız bölümler haricinde kalan, tamamen kamu kullanımına açık, çeperleri dükkânlı veya dükkânsız üstü kapalı geçiş alanıdır.

imarX Analizi:

Binaların altından veya arasından geçen, yayalara açık üstü kapalı kestirme yollardır.

Saha Örneği:

İki sokağı birbirine bağlayan pasaj içi yürüme yolları.

Detaylı İncele

Geçit Hakkı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Genel yola çıkışı olmayan parsellerin, yola ulaşmak için komşu parselden bedeli karşılığında yol geçirme hakkıdır.

imarX Analizi:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gereğince, genel yola bağlantısı olmayan (mahreçsiz) bir taşınmaz malikinin, bedeli mukabilinde komşu taşınmazlar üzerinden yol geçirmek amacıyla talep ettiği ve tapu kütüğüne irtifak hakkı olarak tescil edilen yasal haktır.

Saha Örneği:

1. Yola cephesi bulunmayan arka parsel sahibinin, yola cepheli komşu parsel sahibine bedelini ödeyerek veya mahkeme kararıyla arabanın geçebileceği 3 metrelik bir geçiş yolu hakkı alıp bunu tapuya işletmesi.

Detaylı İncele

Gelişme Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Varsa üst ölçek plan kararlarına uygun olarak, imar planında kentin gelişmesine ayrılmış olan alandır.

imarX Analizi:

Henüz boş olan ama ileride şehirleşecek arazilerdir.

Saha Örneği:

Şehir dışındaki yeni imara açılan tarlalar.

Detaylı İncele

Genel Aydınlatma

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-1/4/2010-27539) Bir hacmin tamamında belirli kriterler kapsamında, aydınlatmada vurgu, yönlendirme ve farklı aydınlık seviyesine gerek olan kısmi bölge gibi özel ihtiyaçlar dikkate alınmaksızın talepleri karşılamak amacıyla yapılan aydınlatmayı ifade eder.

imarX Analizi:

Bir odanın veya deponun her yerini eşit derecede aydınlatan standart tepe lambalarıdır. Gösteriş veya dekor amaçlı değildir.

Saha Örneği:

Bir okul sınıfının veya kapalı otoparkın tavanında düzenli aralıklarla dizilmiş floresan lambalar.

Detaylı İncele

Genel Müdürlük

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü ifade eder.

imarX Analizi:

Bakanlık bünyesinde arazi planlamasını yürüten birimdir.

Saha Örneği:

Genel Müdürlük tarafından yayımlanan teknik talimatlar.

Detaylı İncele

Giydirme Cephe

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek: 16/3/2015-2015/7401 K.) Binanın taşıyıcı sistemine kendine ait bir konstrüksiyon yardımı ile asılı olarak yapının kabuğunu oluşturan, binanın yükünü almayan, önceden üretilmiş değişik malzemelerden oluşan dış duvarları ifade eder.

imarX Analizi:

Binanın ana iskeletine dışarıdan asılan, estetik amaçlı ve genellikle cam veya kompozit panellerden oluşan dış kabuktur. Yangının katlar arası hızlı yayılmasına sebep olabileceği için aralarında özel yangın kesiciler kullanılır.

Saha Örneği:

Dışarıdan bakıldığında hiç beton görünmeyen, tamamı mavi yansıtmalı camlarla kaplı gökdelen cephesi.

Detaylı İncele

Güneş Kırıcı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapının bölümlerine güneş ışığını kontrollü bir şekilde alabilmek ve mekânlara gölge sağlamak amacı ile kat döşemesinin devamı niteliğinde olmayan ve hafif malzeme kullanılarak yapılan, cephe bütünlüğü içinde konumlandırılmış, cepheden bağımsız olmayan, otomatik veya el ile kontrol edilebilen, sabit veya hareketli cephe elemanlarıdır.

imarX Analizi:

Binayı güneşten koruyan gölgelik panellerdir.

Saha Örneği:

Pencerelerin önündeki ahşap veya metal ızgaralar.

Detaylı İncele

Güvenlik Aydınlatması

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-1/4/2010-27539) Gece şartlarında bina çevresinin güvenlik açısından kontrolün ve gözetimin daha kolay yapılmasını sağlamak amacıyla yapılan çevre aydınlatmasını ifade eder.

imarX Analizi:

Kameraların daha net görmesi ve hırsızlığa karşı caydırıcılık sağlaması için binanın çevresini, kör noktaları ve otopark girişlerini aydınlatan dış cephe ışıklarıdır.

Saha Örneği:

Site duvarlarında veya apartman girişinde gece boyunca yanan, harekete duyarlı veya sabit projektörler.

Detaylı İncele

Hafriyat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapı temeli için toprağın kazılması, taşınması ve dökülmesi işlemidir.

imarX Analizi:

İnşaata başlamak için yapılan kazı işlemi ile birlikte, çıkan moloz ve toprağın yasal döküm sahalarına taşınarak bertaraf edilmesini kapsar. İlgili idareden 'Hafriyat İzni/Ruhsatı' alınmadan işlem yapılamaz.

Saha Örneği:

1. Temel çukuru açmak için kepçe ile yapılan kazı. 2. Çıkan hafriyat toprağının döküm fişi (çip) ile resmi döküm sahasına taşınması.

Detaylı İncele

Haritalama Ünitesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazideki toprak serisine ait fazlarının önceden belirlenmiş olan haritalama lejantına göre seçilen sembollerle gösterilen, seçilen özellikler yönünden homojenlik gösteren ve arazi çalışması sonucunda belirlenmiş ve kesinleşmiş sınırlarla ayırt edilmiş olan arazi parçasını ve bu arazi parçasını toprak haritası üzerinde temsil eden kapalı alanı ifade eder.

imarX Analizi:

Harita üzerinde sınırları çizilmiş ve aynı toprak özelliğine sahip tek tip kapalı alanlardır.

Saha Örneği:

Toprak haritasında "%2 eğimli, derin toprak" olarak işaretlenen kapalı bölge.

Detaylı İncele

Hava Bacası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bina kitlesi içinde kalan banyo veya yıkanma yeri, tuvalet gibi mahallerin havalandırılmasını sağlayan boşluklardır.

imarX Analizi:

Doğrudan dış cepheye penceresi olmayan banyo ve tuvalet gibi ıslak hacimleri havalandırmak için bırakılan dikey şafttır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre dar kenarı en az 0.60 m ve alanı en az 0.36 m² olmak zorundadır.

Saha Örneği:

1. Apartman boşluğunda alaturka tuvalet veya iç banyo havalandırması için üstü açık veya panjurlu bırakılan dikey havalandırma kanalı.

Detaylı İncele

Hizmet Amaçlı Binalar

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kamu binaları, okullar, ibadethaneler, hastaneler, sağlık merkezleri, sosyal hizmet binaları, sinema ve tiyatro, toplantı salonları, müzeler, kütüphaneler, sportif faaliyetlere tahsis edilen binalar ve benzeri amaçlara tahsis edilmiş binaları ifade eder.

imarX Analizi:

Ticari kâr gütmekten ziyade, halka eğitim, sağlık, kültür veya kamu hizmeti vermek amacıyla inşa edilmiş, yoğun insan sirkülasyonu olan binalardır.

Saha Örneği:

Devlet hastanesi, belediye kültür merkezi veya kapalı spor salonu.

Detaylı İncele

Hmax (H serbest)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın yapılabilecek maksimum yüksekliğini ifade eder. 'Serbest' ibaresi varsa, emsal hakkı bitene kadar yükselebilir (yeni yönetmelikle sınırlandırılmıştır).

imarX Analizi:

Binanın tepe noktası limitidir. İmar durumunda 'Hmax: 12.50' yazıyorsa, binanız en fazla 4 katlı (Zemin+3 Kat) olabilir. Güncel mevzuatla konutlarda 'H:Serbest' (sınırsız yükseklik) uygulaması tamamen kaldırılmış, her parsele net bir yükseklik sınırı getirilmiştir.

Saha Örneği:

Hmax: 12.50 demek, 4 katlı bir bina (Zemin+3 Kat) yapabilirsiniz demektir.

Detaylı İncele

İbadet Yeri

Resmi Tanım (Mevzuat)

İbadet etmek ve dini hizmetlerden faydalanmak amacıyla insanların toplandığı tesisler ile bu tesislerin külliyesinin, dinî tesisin mimarisiyle uyumlu olmak koşuluyla dinî tesise ait; lojman, kütüphane, aşevi, dinlenme salonu, taziye yeri, yurt ve kurs yapısı, gasilhane, şadırvan ve tuvalet gibi müştemilatların, açık veya zemin altında kapalı otoparkın da yapılabildiği alanlardır.

imarX Analizi:

Dini yapıların inşa edileceği arsalardır.

Saha Örneği:

Planda cami sembolü olan alan.

Detaylı İncele

İç Bahçe

Resmi Tanım (Mevzuat)

Zemin kat veya bodrum kattan başlayıp, boşluğu bina boyunca devam eden, dış cepheyle bitişik olmaksızın, yapı kitlesi içerisinde tertiplenen, ortak mahallerle irtibatlandırılan, üzeri açık veya şeffaf yapı malzemeleri ile kapatılan, çıkmalar dâhil dar kenarı 3,00 metreden az olmayan bahçedir.

imarX Analizi:

Binanın göbeğindeki özel peyzaj alanıdır.

Saha Örneği:

Ofis binasının ortasındaki ağaçlı dinlenme alanı.

Detaylı İncele

İç Yükseklik

Resmi Tanım (Mevzuat)

Taban döşeme kaplaması üzerinden tavan kaplamasına kadar olan net mesafedir.

imarX Analizi:

Bir odanın zemini ile tavanı arasındaki temiz yüksekliktir.

Saha Örneği:

Parke üzerinden asma tavana kadar ölçülen 2.70 metrelik mesafe.

Detaylı İncele

İdare

Resmi Tanım (Mevzuat)

Sorumluluk alanlarına göre büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve valilikleri ifade eder.

imarX Analizi:

İmar ve otopark konularında yetkili olan, projeyi onaylayan ve iskânı veren resmi kurumlardır.

Saha Örneği:

İnşaatınızın bulunduğu ilçenin belediyesindeki İmar ve Şehircilik Müdürlüğü.

Detaylı İncele

İfraz (Ayırma)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir parselin bölünerek ayrılması işlemidir.

imarX Analizi:

Bir imar parselinin iki veya daha fazla parsele bölünerek tapuda ayrı sayfalar oluşturulmasıdır. İmar Kanunu'na göre Belediye/İl Özel İdaresi Encümen kararı ile onaylanmalı ve yeni oluşacak parseller asgari cephe/derinlik şartlarını sağlamalıdır.

Saha Örneği:

1. 1000 m² büyüklüğündeki imar parselinin, encümen kararı ve kadastro onayıyla, her biri yola cepheli 500'er m²'lik iki ayrı müstakil parsele (tapuya) dönüştürülmesi.

Detaylı İncele

İfraz Hattı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Parselleri birbirinden ayırmak ve arazi ve arsa düzenlemesine esas olmak üzere planla belirlenen parselin ifraz edileceği hattır.

imarX Analizi:

Büyük arsanın nereden ikiye bölüneceğini gösteren resmi çizgi.

Saha Örneği:

Tapu kadastro planında arsayı tam ortadan bölen kırmızı çizgi.

Detaylı İncele

İklimlendirme Sistemi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Ortam havasının, neminin, temizliğinin ve sıcaklığının bir arada kontrol edildiği ve taze hava ihtiyacının karşılandığı sistemi ifade eder.

imarX Analizi:

Sadece ortamı ısıtıp soğutmakla kalmayan, aynı zamanda içerideki havayı filtreleyen, kirli havayı dışarı atıp içeriye temiz oksijen basan ve nem dengesini koruyan kompleks havalandırma sistemidir (Klima Santralleri).

Saha Örneği:

Bir hastanenin ameliyathanesine veya lüks bir plazanın ofis katlarına dışarıdan filtrelenmiş taze hava basan büyük havalandırma kanalları.

Detaylı İncele

İl Müdürlüğü

Resmi Tanım (Mevzuat)

İl tarım ve orman müdürlüğünü ifade eder.

imarX Analizi:

Yereldeki en yetkili denetim ve uygulama birimidir.

Saha Örneği:

Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğü.

Detaylı İncele

İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yetki belge numarası işlemlerini yürütmek üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan yetki belgesi komisyonunu ifade eder.

imarX Analizi:

Müteahhit olmak isteyenlerin mali ve teknik evraklarını inceleyip, onlara uygun sınıfı (A, B, C, H vb.) tahsis eden resmi onay kuruludur.

Saha Örneği:

Yeni bir inşaat firması kurduğunuzda, firmanızın hangi büyüklükte iş yapabileceğini belirlemek için evraklarınızı inceleyen ve size karne notu veren il müdürlüğü heyeti.

Detaylı İncele

İlgili İdare

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapı ruhsatı vermeye yetkili idarelerdir.

imarX Analizi:

İmar planlarını uygulayan, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni (iskan) veren, kaçak yapıları denetleyip yasal işlem uygulayan resmi yetkili merciidir (Belediye, İl Özel İdaresi, OSB Müdürlüğü vb.).

Saha Örneği:

1. İlçe sınırları içindeki bir inşaat projesinde ruhsat onayını veren İlçe Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü. 2. Mücavir alan dışındaki köylerde yetkili İl Özel İdaresi.

Detaylı İncele

İmar Durumu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir parselin; Kanun, uygulama imar planı, plan notlarını ve bu Yönetmelikte yer alan kullanım kararlarını ve yapılaşma şartlarını içeren, yapının inşa edileceği imar parselini sınır ve boyutlarıyla gösteren belgedir.

imarX Analizi:

Arsanın güncel onaylı imar planına göre TAKS, KAKS (Emsal), çekme mesafeleri, kat adedi ve kullanım kararı (konut, ticaret vb.) gibi yapılaşma koşullarını gösteren resmi belgedir. (Çap belgesi tapu kadastroya aittir, imar durumu belgesiyle karıştırılmamalıdır).

Saha Örneği:

1. Bir arsa satın almadan veya projeye başlamadan önce o arsaya azami kaç katlı ve kaç metrekare bina yapılabileceğini öğrenmek için idareden alınan onaylı belge.

Detaylı İncele

Isı Pompası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Toprakta, havada ve suda düşük sıcaklıkta mevcut olan enerjinin, ısıtma ve/veya soğutma yapmak amacıyla bina içine iletilmesini sağlayan düzeneği ifade eder.

imarX Analizi:

Doğada bedava bulunan (hava, su, toprak) düşük ısıyı, elektrik kullanarak sıkıştırıp binayı ısıtmak veya soğutmak için kullanan çok yüksek verimli çevreci iklimlendirme cihazıdır.

Saha Örneği:

Bahçedeki havadan aldığı enerjiyi kullanarak kışın evin peteklerini ısıtan, yazın ise klimaya soğuk su gönderen havadan suya ısı pompası motoru.

Detaylı İncele

Işıklık

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın ana merdiven evini veya kat sahanlığını veya cephesi olmayan piyesleri aydınlatmak üzere oluşturulan üzeri şeffaf yapı malzemeleriyle kapatılan hacimlerdir.

imarX Analizi:

Doğrudan dış cepheye penceresi olmayan iç bölümlere (merdiven evi, antre) doğal ışık sağlamak amacıyla oluşturulan dikey aydınlatma boşluklarıdır. Yönetmelik gereği üzeri şeffaf yapı malzemesiyle kapatılmalı ve asgari ölçü şartlarını (örn. alanı en az 4.50 m²) sağlamalıdır.

Saha Örneği:

1. Binanın ortasında merdivenlerin aydınlanması için çatıdan başlayıp aşağı inen, üzeri cam veya polikarbon kaplı tavan açıklığı.

Detaylı İncele

Islak Borulu Yağmurlama (Sprinkler) Sistemi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Boruları sürekli olarak su ile dolu durumda tutulan otomatik söndürme sistemini ifade eder.

imarX Analizi:

Donma tehlikesi olmayan kapalı alanlarda kullanılan, tesisat borularının içinde her an basınçlı suyun beklediği, ısı belli bir dereceye ulaştığında ucundaki cam tüpün patlayarak suyu anında alevlerin üzerine boşalttığı en yaygın yangın söndürme sistemidir.

Saha Örneği:

Kapalı otoparkların, ofislerin veya AVM'lerin tavanında gördüğümüz, ucunda kırmızı bir sıvı tüpü bulunan küçük metal fıskiye başlıkları.

Detaylı İncele

Kaçış (Yangın) Merdiveni

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yangın hâlinde ve diğer acil hâllerde binadaki insanların emniyetli ve süratli olarak tahliyesi için kullanılabilen, yangına karşı korunumlu bir şekilde düzenlenen ve tabiî zemin seviyesinde güvenlikli bir alana açılan merdiveni ifade eder.

imarX Analizi:

Günlük kullanım için tasarlanmayan, duman girmesin diye basınçlandırılmış, yanmaz malzemeden yapılmış ve doğrudan sokağa veya güvenli bir toplanma alanına çıkışı olan tahliye yollarıdır.

Saha Örneği:

Yüksek katlı binaların yan cephelerinde veya iç kısımlarında bulunan, ağır çelik kapılarla girilen ve zemin katta doğrudan açık havaya açılan merdivenler.

Detaylı İncele

Kaçış Uzaklığı

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) Herhangi bir katta bir mekân içinde durulabilen en uzak noktada bulunan bir kullanıcının kendisine en yakın kat çıkışına kadar almak zorunda olduğu yürüme yolunun uzunluğunu ifade eder.

imarX Analizi:

Binanın mimari projesi çizilirken, insanların yangın anında dumana boğulmadan merdivene ulaşabilmesi için metreyle ölçülen hayati sınırdır.

Saha Örneği:

Açık ofis çalışanının masası ile yangın merdiveni kapısı arasındaki 45 metrelik yürüme mesafesi.

Detaylı İncele

Kaçış Yolu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Oda ve diğer müstakil hacimlerden çıkışlar, katlardaki koridor ve benzeri geçişler, kat çıkışları, zemin kata ulaşan merdivenler ve bina son çıkışına giden yollar dâhil olmak üzere binanın herhangi bir noktasından yer seviyesindeki cadde veya sokağa kadar olan ve hiçbir şekilde engellenmemiş bulunan yolun tamamını ifade eder.

imarX Analizi:

Tehlike anında binayı terk etmek için kullanılan, üzerinde eşya, kilitli kapı veya daralma olmaması gereken kesintisiz rotadır.

Saha Örneği:

Daire kapısından çıkıp, koridoru geçerek yangın merdiveninden sokağa ulaştığınız güzergahın tamamı.

Detaylı İncele

Kademe Hattı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Uygulama imar planında birden fazla kat adedi veya bina yüksekliği veya yapı yoğunluğu ya da yapı nizamı veya kullanma kararına isabet eden bir imar parselinde farklı yapılaşma ve kullanım kararını haiz alanların sınırlarının uygulama imar planı ile belirlendiği hattır.

imarX Analizi:

İmar planında bir parsel üzerinde farklı yapılaşma şartlarının (farklı kat adedi, emsal veya kullanım kararı) geçerli olduğu alanları birbirinden ayıran resmi plan sınır çizgisidir.

Saha Örneği:

1. Büyük bir parselin yola bakan kısmında 5 kat ticari, arka kısmında 3 kat konut izni olmasını ayıran sanal çizgi. 2. Eğimli arazilerde bina kütlelerinin basamaklandığı (kademelendiği) geçiş noktası.

Detaylı İncele

Kademeli Yatay Tahliye

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kullanıcıların yangından uzaklaşarak aynı kat seviyesinde yer alan yangın geçirimsiz komşu kompartımana sığınmasını ifade eder.

imarX Analizi:

Hastane, cezaevi veya huzurevi gibi insanların merdivenlerden hızla indirilmesinin zor olduğu yerlerde uygulanan bir taktiktir. İnsanları alt katlara indirmek yerine, aynı kat üzerinde kalın bir yangın duvarıyla ikiye bölünmüş diğer güvenli bölüme geçirme işlemidir.

Saha Örneği:

Hastanenin yoğun bakım katında yangın çıktığında, yataklı hastaların asansör yerine aynı kattaki büyük yangın kapılarından geçirilerek yan bloktaki güvenli alana kaydırılması.

Detaylı İncele

Kanopi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Akaryakıt ve benzeri servis istasyonlarında, güneşten ve yağmurdan korunmak amacıyla yapılan yanları açık, üstü kapalı konstrüktif yapıdır.

imarX Analizi:

Yanları açık büyük gölgelik çatıdır.

Saha Örneği:

Akaryakıt pompalarının üzerindeki dev çatı.

Detaylı İncele

Kanun

Resmi Tanım (Mevzuat)

3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunudur.

imarX Analizi:

Türkiye'deki tüm yapılaşmanın temelini oluşturan ana yasadır.

Saha Örneği:

Kaçak inşaatlara ceza kesilirken dayanak gösterilen yasa maddesi.

Detaylı İncele

Kanun

Resmi Tanım (Mevzuat)

3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununu ifade eder.

imarX Analizi:

Bu yönetmeliğin dayanağı olan ana kanundur.

Saha Örneği:

5403 sayılı kanun hükümleri.

Detaylı İncele

Karma Kullanım Alanları

Resmi Tanım (Mevzuat)

Ticaret+Konut, Turizm+Ticaret, Turizm+Ticaret+Konut karma kullanım alanları: Tek başına konut olarak kullanılmamak koşuluyla, ticaret, turizm, konut kullanımlarından konut hariç sadece birinin veya ikisinin veya tamamının birlikte yer aldığı alanlardır.

imarX Analizi:

Altı dükkan, üstü konut veya otel yapılabilen esnek imarlı arazilerdir.

Saha Örneği:

Çarşı içindeki dükkanlı apartmanların bulunduğu bölge.

Detaylı İncele

Kaskad Kazan Sistemi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Birbirleri ile mekanik ve elektronik olarak haberleşmeli çalışan, ihtiyaca göre sıralı devreye girerek yakıt tasarrufu sağlayan, kazan yedekleme sıkıntısının olmadığı kazan sistemlerini ifade eder.

imarX Analizi:

Tek bir devasa kalorifer kazanı kullanmak yerine, yan yana bağlanmış birden fazla akıllı kombinin dış hava sıcaklığına göre sırayla devreye girerek doğalgaz tasarrufu sağladığı akıllı merkezi ısıtma sistemidir.

Saha Örneği:

Bir apartmanın bodrumunda yan yana duvara asılmış ve tek bir beyin tarafından yönetilen 4 adet duvar tipi yoğuşmalı kaskad kombi.

Detaylı İncele

Kat Bahçesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bina içinde yeşil doku ile iç içe yaşanmasını sağlamak amacıyla, ortak alana ait olmak üzere, binanın en az bir dış cephesi ile irtibatlı ve açık olan, en az iki kat yüksekliğinde ve asgari 3.00 metre genişliğinde, binanın katlarında yer alan bahçe düzenlemeleridir.

imarX Analizi:

Yüksek binalardaki ağaçlı balkonlardır.

Saha Örneği:

Gökdelenlerin ara katlarındaki park alanları.

Detaylı İncele

Kat Holü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Katlarda bağımsız bölümleri veya tek bağımsız bölümlü umumi binalarda piyesleri birbirine ve merdivene bağlayan ortak alan niteliğindeki ara dolaşım yollarıdır.

imarX Analizi:

Asansörden inince daireye yürüdüğünüz alan.

Saha Örneği:

Kat sahanlığı.

Detaylı İncele

Kat İrtifak Sahibi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kat irtifakı hakkına sahip olan kişilere denir.

imarX Analizi:

Binanın inşaat aşamasında veya yasal iskan süreci tamamlanmadan önceki süreçte, tapu kütüğünde ilgili bağımsız bölümü (daireyi/dükkanı) kendi adına tescil ettirmiş kişidir.

Saha Örneği:

İskanı henüz çıkmamış bir siteden ev satın alıp tapusunu üzerine geçiren mülk sahibi.

Detaylı İncele

Kat İrtifakı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir arsa üzerinde ileride kat mülkiyetine konu olmak üzere yapılacak veya yapılmakta olan bir veya birden çok yapının bağımsız bölümleri için o arsanın maliki veya ortak malikleri tarafından kurulan irtifak hakkına denir.

imarX Analizi:

İnşaatı henüz başlamamış, devam eden veya bitmiş olmasına rağmen "İskanı (Yapı Kullanma İzni)" alınmamış binalardaki geçici mülkiyet hakkıdır. Tapuda "İleride burada benim bir dairem olacak" garantisi verir.

Saha Örneği:

Müteahhitten topraktan (temelden) veya kaba inşaat halindeyken ev aldığınızda size verilen "Arsa Paylı" tapudur.

Detaylı İncele

Kat Maliki

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kat mülkiyeti hakkına sahip olanlara denir.

imarX Analizi:

İskanı alınmış, yasal süreci tamamen bitmiş bir binada dairesi (bağımsız bölümü) olan tapu sahibidir. Apartman yönetim toplantılarında (Kat Malikleri Kurulu) asıl söz ve oy hakkına sahip kişidir.

Saha Örneği:

Bir apartmandaki 4 numaralı dairenin tapusunu kendi üzerinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi.

Detaylı İncele

Kat Mülkiyeti

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bağımsız bölümler üzerinde kurulan mülkiyet hakkına denir.

imarX Analizi:

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre, inşaatı tamamlanmış ve yapı kullanma izin belgesi (iskan) alınmış binalarda, başlı başına kullanılmaya elverişli bağımsız bölümler üzerinde kurulan, arsa payı ve ortak alan haklarıyla doğrudan bağlantılı nihai mülkiyet hakkıdır.

Saha Örneği:

1. İskanı alınmış bir binadan ev aldığınızda tapu senedinizde 'Kat Mülkiyeti' kutucuğunun işaretli olması. 2. Bankaların konut kredisi verirken hukuki eksiği bulunmadığı için en çok tercih ettiği sorunsuz tapu türü.

Detaylı İncele

Kat Yüksekliği

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın herhangi bir katının döşeme üstünden bir üstteki katının döşeme üstüne kadar olan mesafesidir.

imarX Analizi:

İki katın betonu arasındaki toplam yüksekliktir.

Saha Örneği:

Genelde 3 metre olan kat arası mesafe.

Detaylı İncele

Katı Atık Bacası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binada düşey doğrultuda katı atıkların zemin veya bodrum kata ulaştırılması için kullanılan, Türk Standartlarına ya da uluslararası standartlara uygun yapılan bacadır.

imarX Analizi:

Çöplerin üst katlardan aşağı atıldığı dikey şafttır.

Saha Örneği:

Lüks sitelerde kapı önündeki çöp atma kapağının bağlı olduğu boru.

Detaylı İncele

Katlar Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bodrum kat, asma kat, çatı arası piyesi ve açık/kapalı çıkmalar dâhil, kullanılabilen bütün katların, katlar alanına dâhil edilmeyen alanları çıktıktan sonraki alanlar toplamıdır.

imarX Analizi:

Emsal harici sayılan alanlar (sığınak, otopark vb.) çıkarıldıktan sonra, binanın tüm katlarında kullanılan toplam inşaat metrekaresidir.

Saha Örneği:

Sığınak ve otopark hariç, tüm dairelerin metrekarelerinin toplamı.

Detaylı İncele

Kırmızı Kot

Resmi Tanım (Mevzuat)

Uygulama imar planında gösterilen yolun gerekli hesaplar yapıldıktan sonra kullanıma hazır kotudur (Plana göre kat adedi bu kot esas alınarak belirlenir).

imarX Analizi:

Belediyenin yolu getireceği son yükseklik.

Saha Örneği:

Kaldırım taşı seviyesi.

Detaylı İncele

Kojenerasyon

Resmi Tanım (Mevzuat)

Isı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste eş zamanlı olarak üretimini ifade eder.

imarX Analizi:

Bir tesiste yakıt (örneğin doğalgaz) yakılarak önce elektrik üretilmesi, bu üretim sırasında bacadan veya motordan çıkan atık "bedava" ısının da suyu ısıtmak veya binayı ısıtmak için kullanılmasıdır (Bileşik Isı-Güç Üretimi).

Saha Örneği:

Büyük bir hastanenin kendi jeneratöründe elektrik üretirken, o jeneratörün ısınan suyunu banyoları ısıtmak için kullanması.

Detaylı İncele

Konaklama (Turizm) Alanları

Resmi Tanım (Mevzuat)

Konaklama amacıyla kullanılan, otel, motel, tatil köyü, pansiyon, kamping, apart otel ve hostel gibi turizm tesislerinin bulunduğu alanlardır.

imarX Analizi:

Sadece otel ve benzeri tesislerin yapılabileceği turistik imar alanlarıdır.

Saha Örneği:

Antalya sahil şeridinde otellerin yan yana dizildiği bölgeler.

Detaylı İncele

Konut Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planlarında konut kullanımına yönelik olarak planlanan ve ayrıca 19 uncu maddede belirtilen fonksiyonların da yer alabildiği alanlardır.

imarX Analizi:

İnsanların barınması için ayrılmış, ağırlıklı olarak evlerin olduğu mahallelerdir.

Saha Örneği:

Sadece apartman veya müstakil ev yapılabilen sokaklar.

Detaylı İncele

Konut Dışı Kentsel Çalışma

Resmi Tanım (Mevzuat)

Çevre sağlığı yönünden tehlike oluşturmayan imalathanelerin, patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddeler içermeyen depoların, toptan ticaret pazarlama ve depolama alanlarının, konaklama tesislerinin, lokantaların, halı saha, tenis kortu gibi açık spor tesisleri ve düğün salonunun yapılabileceği kentsel çalışma alanlarıdır.

imarX Analizi:

Sanayi sitesi olmayan ama işyerlerinin olduğu bölgedir.

Saha Örneği:

Mobilyacılar sitesi veya matbaalar bölgesi.

Detaylı İncele

Korkuluk

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binaların dışa açık veya açılan bölümlerinde, merdiven, rampa ve galeri boşluklarında, Türk Standartlarına göre yapılan koruma elemanıdır.

imarX Analizi:

Balkon veya merdiven kenarındaki demirliktir.

Saha Örneği:

Balkon parmaklığı.

Detaylı İncele

Kot Farkı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazinin eğiminden dolayı, parselin köşe noktaları arasındaki yükseklik farkıdır.

imarX Analizi:

Arsanın yokuş olması durumudur. Bu sayede fazladan kat kazanılabilir.

Saha Örneği:

Yolun aşağısında kalan arsada, bodrum katın açığa çıkıp normal daire gibi güneş almasıdır.

Detaylı İncele

Kullanıcı Yükü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Herhangi bir anda, bir binada veya binanın esas alınan belirli bir bölümünde bulunma ihtimali olan toplam insan sayısını ifade eder.

imarX Analizi:

Mimari projelerde merdiven genişliklerini ve kapı sayılarını belirlemek için kullanılan, o alanda aynı anda bulunabilecek maksimum insan kapasitesidir.

Saha Örneği:

100 metrekarelik bir mağazanın yönetmeliğe göre aynı anda 50 kişiyi barındıracağının varsayılması.

Detaylı İncele

Kullanma Hakkı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kat maliklerinin ortak malik sıfatıyla paydaşı bulundukları ortak yerler üzerindeki faydalanma haklarına denir.

imarX Analizi:

Her daire sahibinin, binanın ortak alanlarını yönetim planında belirlenen kurallar çerçevesinde ve asıl amacına uygun olarak özgürce kullanabilme hakkıdır.

Saha Örneği:

1. katta oturan bir daire sahibinin, binanın asansörünü kullanarak çatıdaki ortak terasa çıkma veya ortak bahçede vakit geçirme hakkı.

Detaylı İncele

Kuranglez

Resmi Tanım (Mevzuat)

Parsel sınırı içinde kalmak ve binaya bitişik olmak şartıyla binaların tabii zemin altında kalan bölümlerine doğal ışık ve havalandırma sağlamak amacıyla yapılan ışıklıklardır (Detaylı şartları yönetmelikte belirtilmiştir).

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre, tamamen parsel sınırı içinde kalmak ve kamu alanına (yola/kaldırıma) taşmamak şartıyla, bodrum katların aydınlatılması ve havalandırılması için yapılan ızgaralı boşluklardır. Kuranglezlerden binaya giriş-çıkış yapılamaz.

Saha Örneği:

1. Yola bitişik binalarda, kaldırım seviyesinde ancak parsel içinde kalan demir ızgaralı bodrum pencereleri. 2. Bodrum kattaki bir sığınağın veya deponun doğal hava almasını sağlayan betonarme boşluk.

Detaylı İncele

Kuru Borulu Yağmurlama Sistemi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Çalışma öncesi, kontrol vanasından sonraki boru hattı, basınçlı hava veya inert gaz ile dolu durumda tutulan otomatik söndürme sistemini ifade eder.

imarX Analizi:

Boruların içinde su yerine basınçlı hava bekleyen, donma tehlikesi olan açık veya soğuk alanlarda kullanılan sprinkler sistemidir. Yangın anında önce hava boşalır, sonra su fışkırır.

Saha Örneği:

Erzurum gibi dondurucu soğuklara sahip bölgelerdeki kapalı veya yarı açık otoparklarda, kışın boruların içindeki suyun donup sistemi patlatmaması için tercih edilen sistem.

Detaylı İncele

Kurul

Resmi Tanım (Mevzuat)

Toprak koruma kurulunu ifade eder.

imarX Analizi:

İllerde arazi kullanım taleplerini değerlendiren teknik heyettir.

Saha Örneği:

İl Toprak Koruma Kurulu kararı.

Detaylı İncele

Marjinal Tarım Arazisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Toprak ve topoğrafik sınırlamalar nedeniyle üzerinde sadece geleneksel toprak işlemeli tarımın yapıldığı, mutlak ve dikili tarım arazisi dışında kalan arazileri ifade eder.

imarX Analizi:

Verimi düşük, taşlık veya eğimli olduğu için kısıtlı tarım yapılan düşük vasıflı arazilerdir.

Saha Örneği:

Dağ yamacında traktör giremeyen, taşlık arpa tarlası.

Detaylı İncele

Mekanik Otopark

Resmi Tanım (Mevzuat)

Taşıtları asansör görevi gören düzlemler ile düşey veya yatay olarak hareket ettirebilen, gerektiğinde insan eliyle de kontrol edilebilen, yer altı veya yer üstünde yapılan ve kesintisiz güç kaynağı ile beslenmesi zorunlu olan ilgili ulusal ve uluslararası standartlara uygun yapılan otopark sistemini ifade eder.

imarX Analizi:

Yerden tasarruf etmek için araçların hidrolik veya asansörlü platformlarla üst üste veya yan yana istiflendiği yarı otomatik park sistemleridir.

Saha Örneği:

Çok dar bir arsada araçların çelik platformlar yardımıyla üst üste iki katlı olarak havada park edildiği katlı sistemler.

Detaylı İncele

Mekanik Tesisat

Resmi Tanım (Mevzuat)

İnşaat işlerinde makine mühendisliği etkinlik alanına giren ısıtma, soğutma, havalandırma, temiz ve pis su, sıhhi sıcak su ve yangın söndürme sistemleri işlerinin tümünü ifade eder.

imarX Analizi:

Bir binanın elektrik ve statik (beton) dışında kalan; su boruları, doğalgaz hatları, asansörler, klimalar ve yangın fıskiyeleri gibi "damarları ve nefes borularını" oluşturan tüm hareketli ve akışkan sistemlerdir.

Saha Örneği:

İnşaatta döşenen mavi-kırmızı pimaş borular, petekler ve asma tavan içindeki havalandırma kanallarının bütünü.

Detaylı İncele

Merdiven Evi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Merdivenin ara ve kat sahanlıklarıyla birlikte bütün olarak merdiven boyunca uzanan hacmidir.

imarX Analizi:

Merdivenlerin döndüğü yangına dayanıklı alan.

Saha Örneği:

Yangın merdiveni boşluğu.

Detaylı İncele

Merkezi İş Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planlarında yönetim, turizm, sosyal, kültürel ve ticari amaçlı yapılar ile sosyal altyapı alanları için ayrılmış bölgedir.

imarX Analizi:

Şehrin en kalabalık ticaret ve yönetim merkezidir.

Saha Örneği:

Çarşı merkezi veya plazalar bölgesi.

Detaylı İncele

Merkezi Isıtma Sistemi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir merkezden elde edilen ısıtma enerjisi ile birden fazla bağımsız bölümün ısıtılmasını sağlayan sistemi ifade eder.

imarX Analizi:

Bireysel kombinin aksine, binanın bodrumunda yakılan tek bir kalorifer kazanı veya kaskad sistemin ürettiği sıcak suyun, tüm dairelerdeki peteklere dolaştırılarak binanın topluca ısıtılmasıdır.

Saha Örneği:

Eski apartmanlardaki kömürlü kalorifer sistemi veya yeni sitelerdeki pay ölçerli merkezi doğalgaz sistemi.

Detaylı İncele

Mevcut Yapı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapı ruhsatı alınıp yapımı devam eden veya yapımı tamamlanan yapıyı ifade eder.

imarX Analizi:

Otopark yönetmeliği değişmeden önce yasal olarak ruhsatı alınmış binalardır. (Bu binalar kazanılmış hakları olduğu için eski kurallara tabidir).

Saha Örneği:

Yönetmelik çıkmadan önce temel vizesi alınmış ve inşaatı devam eden bir apartman.

Detaylı İncele

Meydan

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yerleşme dokusu içerisinde şehirdeki yaya sirkülasyonunu yönlendiren; halkın toplanma, bir araya gelme, kutlama gibi toplumsal davranışlarına imkân vererek sosyal yaşama hizmet eden alanlardır.

imarX Analizi:

Şehirdeki açık hava toplanma yeridir.

Saha Örneği:

Taksim Meydanı veya kent meydanları.

Detaylı İncele

Mezarlık Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Cenazelerin defnedildiği mezar yerleri, defin işlemlerinin yürütüldüğü idari tesis binaları, güvenlik odası, bu alana hizmet veren ziyaretçi bekleme, morg, gasilhane, ibadet yeri, şadırvan, çeşme, tuvalet ile otopark da yapılabilen alanlardır.

imarX Analizi:

Kabristanlar ve bağlı tesislerin bulunduğu resmi alanlardır.

Saha Örneği:

Şehir mezarlıkları.

Detaylı İncele

Mimari Estetik Komisyonu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Şehrin yöresel mimarisine ilişkin tespitleri yapan, meydan, yol, kaldırım, tabela, kent mobilyaları ve benzeri düzenlemelerdeki usullere ilişkin öneriler getiren, yapıların ve onaylı mimari projelerinin özgün fikir ifade edip etmediğine karar veren komisyondur.

imarX Analizi:

Şehrin güzelliğini bozan binaları engelleyen jüridir.

Saha Örneği:

Cephe rengine veya malzemesine karar veren heyet.

Detaylı İncele

Müdürlük

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik ibare:RG-18/8/2022-31927) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüdür.

imarX Analizi:

Bakanlığın ildeki temsilcisidir.

Saha Örneği:

Müteahhitlik belgesini aldığınız kurum.

Detaylı İncele

Müştemilat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Genellikle binaların bodrum katlarında veya bahçelerinde düzenlenen, ortak kullanıma ayrılan, bağımsız bölüm olarak tescil edilemeyen mekânlardır.

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre, ana binadan ayrı veya bitişik olabilen, başlı başına bağımsız bölüm olarak tapuya tescil edilemeyen, yalnızca ana binanın veya bağımsız bölümlerin kullanımına hizmet eden tamamlayıcı/yardımcı mekanlardır.

Saha Örneği:

1. Ortak kullanıma ayrılan kapıcı dairesi, kömürlük, sığınak veya kazan dairesi. 2. Bir villanın bahçesindeki bekçi kulübesi veya alet deposu.

Detaylı İncele

Mütemmim Cüz

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir bütünün tamamlayıcı parçası olup, o parça olmadan bütünün işlevini yitirdiği unsurlardır.

imarX Analizi:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre 'Bütünleyici Parça' olarak adlandırılır. Asıl gayrimenkule zarar vermeden, tahrip etmeden veya yapısını değiştirmeden ondan ayrılması mümkün olmayan, hukuken asıl malın mülkiyetine tabi olan ayrılmaz unsurlardır.

Saha Örneği:

1. Bir binanın asansörü, çatısı, kalorifer tesisatı veya mutfak dolapları. (Evi sattığınızda bu parçalar hukuken otomatik olarak satılmış sayılır ve taşınırken sökülüp götürülemez).

Detaylı İncele

Mutlak Tarım Arazisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu, yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topoğrafik sınırlamaları olmayan veya çok az olan, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olan arazileri ifade eder.

imarX Analizi:

En yüksek verimli, dümdüz, hiçbir sorunu olmayan "birinci sınıf" tarım topraklarımızdır.

Saha Örneği:

Konya Ovasındaki sulanabilir, birinci sınıf verimli buğday arazisi.

Detaylı İncele

Muvafakatname

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir işlem için yetkili veya ilgili kişilerin verdiği yazılı izin/onay belgesidir.

imarX Analizi:

Komşunun veya ortağın 'Benim rızam var, yapabilirsin' demesidir.

Saha Örneği:

Apartmanın altına dükkan açarken diğer daire sahiplerinden noterde alınan izin kağıdı.

Detaylı İncele

Muvakkat Yapı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kanun ve bu Yönetmelikle nicelik ve niteliği belirlenen, belirli süreliğine kullanım hakkı öngörülen yapılardır.

imarX Analizi:

Geçici olarak inşa edilen ve süresi dolunca yıkılması gereken yapılardır.

Saha Örneği:

İnşaat bitene kadar kullanılan satış ofisleri.

Detaylı İncele

Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB)

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-19/2/2022-31755) Yüksek enerji performansına ve aynı zamanda belli oranda yenilenebilir enerji kullanımına sahip olan binayı ifade eder.

imarX Analizi:

Enerji Performansı Yönetmeliği'ne göre; Enerji Kimlik Belgesi (EKB) sınıfı en az 'B' olan ve birincil enerji ihtiyacının mevzuatta belirtilen oranını (güneş, rüzgar gibi) yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılayan yüksek verimli binalardır. (Belli metrekareyi geçen yeni binalarda yasal zorunluluktur).

Saha Örneği:

1. Toplam inşaat alanı 2000 m²'yi geçen ve çatısında zorunlu güneş paneli (GES) veya ısı pompası bulunduran, B sınıfı enerji karneli yeni projeler.

Detaylı İncele

Nihai Enerji Tüketimi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Son kullanıcı tarafından binasında veya bağımsız bölümünde katı, sıvı veya gaz yakıtlardan elde edilen enerjinin ve elektrik enerjisinin toplam tüketimini ifade eder.

imarX Analizi:

Evdeki sayaca veya faturaya yansıyan net tüketim miktarıdır. Enerjinin üretim veya iletim hatlarındaki kayıpları ilgilendirmez, sadece sizin ne kadar yaktığınızı gösterir.

Saha Örneği:

Dairenizin doğalgaz sayacında okunan 150 metreküplük aylık harcama.

Detaylı İncele

Normal Kat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bodrum, zemin, tesisat katı ve çatı arası dışında kalan kat veya katlardır.

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre; zemin, bodrum, tesisat katı ve çatı piyesi dışında kalan, tam kat yüksekliğine ve net kullanım alanına sahip, doğrudan emsale (KAKS) dahil edilen standart katlardır.

Saha Örneği:

1. Zemin katın üzerindeki 1., 2. ve 3. katlardaki standart planlı daireler.

Detaylı İncele

Ön Bahçe

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bina ön cephe hattı ile parselin ön cephesi arasında kalan parsel bölümleridir (Yola cephesi olan bütün bahçeler ön bahçe statüsündedir).

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre, binanın ön cephe hattı ile parselin ön cephesi (yol) arasında kalan kısımdır. Köşe başı parsellerde her iki yol 'ön bahçe' sayılmaz; yollardan biri ön cephe, diğeri 'yola bakan yan bahçe' kabul edilir. Ancak yapılaşmada her iki yoldan da ön bahçe mesafesi kadar (genelde 5 m) çekme zorunluluğu vardır.

Saha Örneği:

1. Binanın ana girişinin bulunduğu ve yola kadar uzanan asıl çekme mesafesi alanı. 2. İki yola cephesi olan köşe parselde, idarece ön cephe kabul edilen (genelde geniş olan) yol tarafındaki bahçe.

Detaylı İncele

Ortak Otopark Uygulaması

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik:RG-25/3/2021-31434) İmar adasındaki komşu parsellerin bahçelerinin daha etkin kullanılabilmesi amacıyla; ilgili her bir parsel için parsel maliklerinin tamamının muvafakati alınmak, parseller tevhit edilmeksizin vaziyet planı idarece onaylanarak ve tapuda beyanlar hanesine parsel numarası da belirtilmek suretiyle "komşu parsel ile ortak otopark alanı vardır" şeklinde belirtme konularak yapılabilen otopark uygulamalarını ifade eder.

imarX Analizi:

Otopark Yönetmeliği'ne göre; komşu parsellerin tevhit edilmeden (arsalar birleştirilmeden), tüm maliklerin muvafakati alınarak bahçe veya bodrum otoparklarının birleştirilmesidir. İlgili idarece onaylanan vaziyet planı sonrası bu durum tapunun beyanlar hanesine tescil edilmek zorundadır.

Saha Örneği:

1. İki bitişik apartmanın aradaki bahçe duvarını kaldırarak tek bir giriş-çıkış noktasıyla ortak otopark oluşturması ve bunun her iki tapuya işlenmesi.

Detaylı İncele

Ortak Yerler

Resmi Tanım (Mevzuat)

Anagayrimenkulün bağımsız bölümleri dışında kalıp, korunma ve ortaklaşa kullanma veya faydalanmaya yarayan yerlerine denir.

imarX Analizi:

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 4. Maddesi'nde sayılan; temeller, ana duvarlar, çatılar, merdivenler, asansörler, sığınaklar ve koridorlar gibi bağımsız bölümler dışında kalan, tüm kat maliklerinin arsa payları oranında ortaklaşa mülkiyetinde olan ve tahsis amacı değiştirilemeyen alanlardır.

Saha Örneği:

1. Apartmanın çatısı (tüm malikler onarıma arsa payı oranında katılmak zorundadır). 2. Binanın ana taşıyıcı kolonları ve dış cephe duvarları.

Detaylı İncele

Otopark Rampası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Zemin kotundan farklı kotta olan, otoparka giriş ve çıkışı sağlayan veya farklı otopark katlarını birbirine bağlayan eğimli geçiş yollarını ifade eder.

imarX Analizi:

Otopark Yönetmeliği'ne göre otopark katları ile yollar arasında araç geçişini sağlayan eğimli yollardır. Yönetmelik gereği düz rampalarda eğim azami %20, dönüşlü (kurb) rampalarda ise iç kenarda azami %15 olabilir.

Saha Örneği:

1. Açık yoldan -1. ve -2. bodrum katlardaki kapalı otoparka inişi sağlayan, kaymayı önleyici yivli yüzeye sahip betonarme yol.

Detaylı İncele

Özel Ürün Arazisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Mutlak tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle yöreye adapte olmuş bitki türlerinin tamamının tarımının yapılamadığı, ancak özel bitkisel ürünlerin yetiştiriciliği ile su ürünleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan arazileri ifade eder.

imarX Analizi:

Sadece o bölgenin iklimine has özel ürünlerin (çay, fındık vb.) yetişebildiği alanlardır.

Saha Örneği:

Rize bölgesindeki çay bahçeleri veya Anamur bölgesindeki muz seraları.

Detaylı İncele

Park Et-Devam Et Otoparkı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Ana toplu taşıma istasyonu, durak ya da aktarma noktalarına, idaresince belirlenecek yürüme mesafesinde düzenlenen genel otopark alanlarını ifade eder.

imarX Analizi:

İnsanların özel araçlarını bırakıp metro, tramvay veya otobüs gibi toplu taşıma araçlarına binmelerini teşvik etmek için aktarma merkezlerine yapılan otoparklardır.

Saha Örneği:

Metro istasyonunun hemen çıkışında bulunan ve aracınızı bırakıp metroyla şehir merkezine gitmenizi sağlayan İSPARK noktası.

Detaylı İncele

Parsel Cephesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Parselin üzerinde bulunduğu yoldaki cephesidir (Birden fazla yola cepheli parsellerde uygulama imar planında belirtilmemiş ise geniş yol üzerindeki kenar, parsel ön cephesidir. Yolların eşit olması halinde ve köşe başı parsellerde dar kenar, parsel ön cephesidir).

imarX Analizi:

Parselin yola sınır olan kenarının uzunluğudur. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre; birden fazla yola cephesi olan köşe parsellerde imar planında özel bir belirleme yoksa geniş yol üzerindeki kenar, yollar eşitse dar kenar parsel ön cephesi kabul edilir ve çekme mesafeleri buna göre hesaplanır.

Saha Örneği:

1. 20 metre ve 10 metrelik iki farklı sokağa bakan bir köşe arsanın, 20 metrelik yola bakan yüzünün resmi ön cephe kabul edilmesi.

Detaylı İncele

Parsel Derinliği

Resmi Tanım (Mevzuat)

Parsel ön cephe hattına arka cephe hattı köşe noktalarından indirilen dik hatların uzunluklarının ortalamasıdır.

imarX Analizi:

Arsanın yola bakan ön cephesinden, arka komşu sınırına kadar olan ortalama uzunluğudur.

Saha Örneği:

Yola 10 metre cephesi olan arsanın arkaya doğru 30 metre uzaması.

Detaylı İncele

Pergola

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bahçede, bina cephelerini değiştirmemek kaydıyla terasta, hafif yapı malzemelerinden dikme ve sık kirişleme ile yapılan ve üzerine yeşil bitki örtüsü sardırılabilen, etrafı açık, yapı ruhsatı olmaksızın inşa edilebilen yapılardır.

imarX Analizi:

Bahçedeki veya terastaki üstü açık ahşap çardaktır.

Saha Örneği:

Sarmaşıkların sardığı gölgelik.

Detaylı İncele

Piyes

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bağımsız bölüm içerisinde iç duvar veya bölme elemanları ile çerçevesi tanımlanmış ya da niş oluşturularak meydana getirilmiş, belirli bir işlev gören bölümdür.

imarX Analizi:

Evin her bir odasına verilen teknik isimdir.

Saha Örneği:

Yatak odası bir piyestir.

Detaylı İncele

Plan Notları

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planlarının üzerinde yazılı olan ve bölgeye özel yapılaşma şartlarını belirleyen hükümlerdir.

imarX Analizi:

Uygulama imar planı üzerinde yer alan ve o bölgeye özgü yapılaşma koşullarını belirleyen hükümlerdir. Hukuki hiyerarşide 'özel hüküm' sayıldıkları için, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ndeki genel kuralların üstünde yer alırlar ve mimari projelerde öncelikle uygulanırlar.

Saha Örneği:

1. Yönetmelikte çıkma mesafesi 1.5 metre iken, plan notunda 'Bu adada çıkma yapılamaz' yazıyorsa plan notunun geçerli olması.

Detaylı İncele

Planlama Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

AKUP yapılan ilin idari sınırlarını ifade eder.

imarX Analizi:

Arazi kullanım planının geçerli olduğu resmi sınırlarıdır.

Saha Örneği:

İzmir ili mülki sınırlarının tamamı.

Detaylı İncele

Portik

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bitişik ön bahçesiz nizamda imar planında belirtilen yerlerde kamu kullanımına açık, yayalara daha geniş kaldırım sağlamak amacıyla, bina kitlesinden zemin kat yüksekliğinde ve ön cephe boyunca, bina taşıyıcı elemanları bırakılarak yapılan üç tarafı açık bina altı yaya geçididir.

imarX Analizi:

Kaldırımın binanın altına girmesidir.

Saha Örneği:

Yağmurlu havada altından yürüdüğünüz bina önü.

Detaylı İncele

Profil ve Horizon

Resmi Tanım (Mevzuat)

Farklı toprak serilerini temsil için litolojik kesikliğe sahip sığ alanlarda ana kayaya, diğer alanlarda ise en fazla 2 m derinliğe kadar, en az 1x2 m genişliklerde dikey olarak açılan çukur profili, yüzeyden itibaren profil derinliği boyunca farklı morfolojik ve morfo-genetik özelliklere sahip olan yatay tabakalar/katmanlar ise horizonu ifade eder.

imarX Analizi:

Toprağın katmanlarını incelemek için açılan dikine kesit (profil) ve buradaki yatay tabakalardır (horizon).

Saha Örneği:

1.5 metrelik toprak analiz çukuru ve oradaki kireçli/killi katmanlar.

Detaylı İncele

Rayiç Bedel

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir taşınmazın güncel piyasa koşullarında alınıp satılabileceği bedeldir.

imarX Analizi:

Taşınmazın alım-satım değeridir. Resmi işlemlerde ikiye ayrılır: 1. Emlak Vergi Rayici (Belediyelerin her yıl sokak bazlı belirlediği, tapu harçlarına esas olan asgari metrekare değeri). 2. Piyasa Rayici (Taşınmazın serbest piyasadaki gerçek değeri). Tapu işlemleri belediye rayicinden düşük gösterilemez.

Saha Örneği:

1. Tapuda satış yapılırken harcın, belediyeden alınan 'Emlak Vergi Rayiç Bedeli' belgesindeki tutarın altında olamayacağı yasal kuralı.

Detaylı İncele

Resmi Bina

Resmi Tanım (Mevzuat)

Genel ve özel bütçeli idarelerle, denetleyici ve düzenleyici idarelere, il özel idaresi ve belediyelere veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından fazlası karşılanan kurumlara, Kanunla veya Kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilerine ait bina ve tesislerdir.

imarX Analizi:

Devlet kurumlarına veya belediyelere ait olan, kamu hizmeti veren binalardır.

Saha Örneği:

Valilik binası, adliye veya vergi dairesi.

Detaylı İncele

Rezerv Yapı Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda kullanılmak üzere, TOKİ’nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanları ifade eder.

imarX Analizi:

6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Kanunu kapsamında, dönüşümü sağlamak amacıyla Bakanlıkça belirlenen alanlardır. 2023 yılındaki yasa değişikliğiyle 'yeni yerleşim alanı' şartı kaldırılmış, mevcut meskun mahallerin (üzerinde eski bina olan yerlerin) de rezerv alan ilan edilebilmesinin önü açılmıştır.

Saha Örneği:

1. Şehrin çeperindeki boş bir Hazine arazisine yeni konutlar inşa edilmesi. 2. Şehir merkezinde riskli binaların bulunduğu bir adanın komple rezerv alan ilan edilerek topluca dönüşüme sokulması.

Detaylı İncele

Riskli Alan

Resmi Tanım (Mevzuat)

Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alanı ifade eder.

imarX Analizi:

Tekil binaların değil, koca bir mahallenin veya bölgenin zemin zayıflığı (heyelan, fay hattı, sıvılaşma) ya da üzerindeki yapıların topluca dayanıksız olması sebebiyle kentsel dönüşüme sokulduğu resmi bölgedir.

Saha Örneği:

Binalarının büyük bir kısmı kaçak veya çürük olan bir mahallenin tamamının, Cumhurbaşkanı kararıyla haritada sınırları çizilerek toplu yıkım ve yeniden inşa sürecine alınması.

Detaylı İncele

Riskli Yapı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı ifade eder.

imarX Analizi:

Beton dayanımı düşmüş, donatıları paslanmış veya güncel deprem yönetmeliğini karşılamadığı akredite kuruluşlarca laboratuvar testleriyle resmi olarak kanıtlanmış, yıkılması hukuken zorunlu olan binalardır.

Saha Örneği:

Bakanlık lisanslı bir firmanın kolonlarından numune (karot) alarak incelediği ve "depremde göçme riski vardır" şeklinde resmi rapor (risk tespiti) düzenlediği 35 yıllık apartman.

Detaylı İncele

Röperli Kroki

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapının köşe noktalarının sabit tesislere (elektrik direği vb.) olan mesafelerini gösteren ölçü krokisidir.

imarX Analizi:

Binanın yerini milimetrik sabitleyen harita belgesidir.

Saha Örneği:

İskan alırken binanın projeye tam oturduğunu kanıtlayan belgedir.

Detaylı İncele

Saçak Seviyesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binaların son kat tavan döşemesi üst kotudur.

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre binaların son kat tavan döşemesinin üst kotudur. Bina yüksekliği (gabari) hesaplanırken su basman kotundan saçak seviyesine kadar olan net dikey mesafe ölçülür; çatı örtüsü ve çatı eğimi bu yüksekliğe dahil edilmez.

Saha Örneği:

1. Bir apartmana dışarıdan bakıldığında, en üst katın dış duvarının bittiği ve kiremit/çatı örtüsünün başladığı yatay betonarme çizgi.

Detaylı İncele

Sağlık Tesisleri Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Hastane, sağlık ocağı, aile sağlık merkezi, doğumevi, dispanser ve poliklinik, ağız ve diş sağlığı merkezi, fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi, entegre sağlık kampüsü gibi fonksiyonlarda hizmet veren gerçek veya tüzel kişilere veya kamuya ait tesisler için uygulama imar planında özel veya kamu tesisi alanı olduğu belirtilmek suretiyle ayrılan alanlardır.

imarX Analizi:

Sadece sağlık binası yapılabilen arsalardır.

Saha Örneği:

Devlet hastanesi arazisi.

Detaylı İncele

Sahanlık

Resmi Tanım (Mevzuat)

Merdiven evi içinde bulunan basamaklar haricindeki düzlüklerdir (Ara sahanlık ve Kat sahanlığı olarak ikiye ayrılır).

imarX Analizi:

Merdiven çıkarken nefeslendiğiniz düzlük.

Saha Örneği:

Daire kapısının önündeki boşluk.

Detaylı İncele

Şantiye Binası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Şantiyede çalışanların ve ziyaretçilerin; barınma, çalışma, yeme içme ve benzeri günlük ihtiyaçlarını karşılamak ve şantiye ve proje hakkında bilgi vermek amacıyla yapılan ve yapı kullanma izni müracaatında yıkılarak tasfiye edilen muvakkat yapılardır.

imarX Analizi:

İşçilerin kaldığı veya ofis olarak kullanılan prefabrik.

Saha Örneği:

Konteyner ofis.

Detaylı İncele

ŞANTİYE-M

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik:RG-16/9/2025-33019) Müteahhitlik yetki belgesi ile şantiye şefleri ve yapı ustalarının kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu, Bakanlık bünyesinde işletilen, Müteahhitlik, Şantiye Şefliği ve Yetki Belgeli Yapı Ustaları Bilişim Sistemini ifade eder.

imarX Analizi:

Türkiye'deki tüm inşaat müteahhitlerinin, şantiye şeflerinin ve ustaların sicillerinin, aldıkları işlerin ve yetki kotalarının anlık olarak takip edildiği e-Devlet entegreli dijital veritabanıdır (Eski adıyla YAMBİS).

Saha Örneği:

Bir müteahhidin yeni bir inşaat ruhsatı alabilmesi için belediyenin sisteme girip "Bu müteahhidin belgesi aktif mi, kotası dolmuş mu?" diye kontrol ettiği online devlet portalı.

Detaylı İncele

Sera - Örtü Altı Tarım Arazisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

İklim ve diğer dış etkilerin olumsuzluklarının giderilmesi veya azaltılması için cam, naylon veya benzeri malzeme kullanılarak oluşturulan örtüler altında tarım yapılan arazileri ifade eder.

imarX Analizi:

Dış etkenlerden korunmak için üstü kapatılmış modern veya geleneksel seralardır.

Saha Örneği:

Naylon örtülü domates serası.

Detaylı İncele

Şerefiye

Resmi Tanım (Mevzuat)

Aynı binadaki dairelerin; manzara, yön, kat gibi özelliklerine göre belirlenen değer farkıdır.

imarX Analizi:

Gayrimenkul değerleme literatüründe ve kooperatif/toplu konut uygulamalarında; aynı anagayrimenkul içindeki bağımsız bölümlerin (dairelerin) bulunduğu kat, cephe, manzara, güneş alma ve gürültü gibi fiziksel/çevresel avantajlarına veya dezavantajlarına göre hesaplanan resmi değer (fiyat) farkıdır.

Saha Örneği:

1. Bir TOKİ veya kooperatif projesinde kura çekilirken, güney cephe 5. katı çeken kişinin, kuzey cephe zemin katı çeken kişiye göre devlete/kooperatife ödemesi gereken ekstra şerefiye bedeli.

Detaylı İncele

Şerh

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tapu kütüğüne işlenen, mülkiyet hakkını kısıtlayan veya belirleyen nottur.

imarX Analizi:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve Tapu Sicil Tüzüğü'ne göre, tapu kütüğünün 'şerhler' hanesine işlenen; malikin mülkiyet hakkını kısıtlayan, şahsi bir hakkı güçlendiren veya taşınmazın devrini sınırlayan resmi hukuki nottur.

Saha Örneği:

1. Kentsel dönüşüm sürecinde binanın riskli olduğunu belirten ve alıcıyı uyaran 'Riskli Yapı Şerhi'. 2. Eşlerden birinin diğerinden habersiz evi satmasını engelleyen 'Aile Konutu Şerhi'.

Detaylı İncele

Serpinti Sığınakları

Resmi Tanım (Mevzuat)

Radyoaktif serpinti etkilerine ve kimyasal, biyolojik harp maddelerine, nükleer silahların zayıflamış basınç ve ısı tesirlerine, konvansiyonel silahların parça tesirlerine karşı korunmayı sağlayan, özel ya da genel şekilde yapılan sığınaklardır.

imarX Analizi:

Sığınak Yönetmeliği'ne göre nükleer veya konvansiyonel silahların serpinti etkilerinden korunmak için inşa edilen, duvar ve tavan kalınlıkları özel standartlara tabi alanlardır. Yapı inşaat alanına (emsale) dahil edilmezler ve barış zamanında idareden izin alınarak bina ortak deposu veya otopark olarak kullanılabilirler.

Saha Örneği:

1. Yeni yapılan apartmanların bodrum katında yer alan, kalın betonarme perdelerle çevrili, demir kapılı sığınak alanı (Barış zamanında apartman toplantı salonu veya bisiklet deposu olarak kullanılabilir).

Detaylı İncele

Sicil Durum Taahhütnamesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Proje müelliflerinin, şantiye şeflerinin, fenni mesullerin, müteahhitlerin mesleki kısıtlılığının olmadığını ve yetki sınırını aşmadığını taahhüt ettiği beyannamedir.

imarX Analizi:

Proje çizen kişinin veya şefin 'Cezalı değilim' beyanıdır.

Saha Örneği:

Ruhsat dosyasındaki oda kayıt ve taahhüt belgesi.

Detaylı İncele

Siyah Kot

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planında gösterilen yolun doğal zemin kotudur.

imarX Analizi:

Arsanın orijinal toprak seviyesi.

Saha Örneği:

Hafriyat kamyonu girmeden önceki hali.

Detaylı İncele

Son Kat

Resmi Tanım (Mevzuat)

Çatı, çatı terası veya çatı piyesi altında bulunan normal katların en üstte olan katıdır.

imarX Analizi:

En üstteki dairenin bulunduğu kat.

Saha Örneği:

5 katlı binanın 5. katı.

Detaylı İncele

Sosyal Mekânlar

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapı ve tesislerde kullanıcıların, çalışanların veya müşterilerin yapı ve tesisin genel kullanımı dışında günlük sosyal ihtiyaçlarının karşılandığı mekânlardır.

imarX Analizi:

Site içindeki kafe veya toplantı odası.

Saha Örneği:

Apartman toplantısının yapıldığı salon.

Detaylı İncele

Sözleşme (Yönetim Planı / Resmi Senet)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kat mülkiyetinin veya irtifakının kurulmasına ait resmi senede (Sözleşme) denir.

imarX Analizi:

Tapu dairesinde kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulurken imzalanan, binanın nasıl yönetileceğini ve ortak alanların nasıl kullanılacağını belirleyen "Apartman Anayasası" niteliğindeki hukuki metindir.

Saha Örneği:

Müteahhitin inşaat başlarken hazırladığı; apartmanda evcil hayvan beslenip beslenemeyeceği veya dış cepheye klima takılıp takılmayacağı gibi kuralların yazılıp tapuya şerh edildiği belge.

Detaylı İncele

Spor Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Park ve spor tesisi için ayrılan alanlardır.

imarX Analizi:

Mahalledeki basket sahası veya park.

Saha Örneği:

Çocuk parkı arazisi.

Detaylı İncele

Spor ve Oyun Alanları

Resmi Tanım (Mevzuat)

Spor ve oyun ihtiyacı karşılanmak, spor faaliyetleri yapılmak üzere imar planı kararı ile kent, bölge veya semt ölçeğinde ayrılan açık ve kapalı tesis alanlarıdır.

imarX Analizi:

Mahalledeki basket sahası veya park.

Saha Örneği:

Çocuk parkı veya stadyum arazisi.

Detaylı İncele

Subasman Kotu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binaların zemin kat taban döşemesi üst kotudur (İmar planlarında aksine bir hüküm bulunmaması halinde, ±0.00 kotunun altına düşemez ve +1.20 kotunun üzerine çıkamaz).

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre zemin kat taban döşemesinin üst seviyesidir. Binanın tüm yükseklik hesapları (gabari) bu ±0.00 (sıfır) noktası referans alınarak yapılır. İmar planında aksine bir hüküm yoksa yol kotunun altına düşemez ve yol seviyesinden en fazla +1.20 metre yukarıda olabilir.

Saha Örneği:

1. Binanın giriş kapısından içeri girildiğinde basılan ve genellikle kaldırımdan 3-4 basamak (yaklaşık 1 metre) yukarıda olan zemin kat taban seviyesi.

Detaylı İncele

Sulu Tarım Arazisi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tarımı yapılan bitkilerin büyüme devresinde ihtiyaç duyduğu suyun, su kaynağından alınarak yeterli miktarda ve kontrollü bir şekilde karşılandığı arazileri ifade eder.

imarX Analizi:

Yağmur haricinde dışarıdan sulama imkanı olan (kanal, kuyu vb.) arazilerdir.

Saha Örneği:

DSİ kanalından sulanan mısır tarlası.

Detaylı İncele

Sundurma

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yağmurdan, güneşten ve rüzgârdan korunmak için yapı yaklaşma mesafesini ihlal etmemek kaydıyla, binaya bitişik olarak hafif malzemeden yapılan bölme duvarları olmayan üç tarafı açık örtülerdir.

imarX Analizi:

Girişin üzerindeki yağmurluk.

Saha Örneği:

Apartman kapısının üzerindeki küçük sundurma.

Detaylı İncele

Taban Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bahçede yapılan eklenti ve müştemilatı dâhil yapıların tabii zemin veya tesviye edilmiş zemin üzerinde kalan kısmının, yapı yaklaşma sınırını ihlal etmemek kaydıyla parseldeki izdüşümünün kapladığı alandır.

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre, bahçede yapılan eklenti ve müştemilatlar dâhil, binanın tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerindeki izdüşümünün (yatay kapladığı alanın) ölçüsüdür. Çekme mesafelerini ihlal edemez; açık çıkmalar, yangın merdivenleri ve güneş kırıcılar gibi yönetmelikte belirtilen istisnalar bu alana dâhil edilmez.

Saha Örneği:

1. Bir arsa üzerinde binanın zemin katının (veya toprağa oturan kısmının) kapladığı net alan. 2. İmar durumunda belirtilen TAKS sınırını aşmaması gereken yasal zemin oturum izi.

Detaylı İncele

Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Taban alanının imar parseli alanına oranıdır (Arazi eğimi nedeniyle zeminin üzerinde kalan tüm bodrum katlar ile zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilerek hesaplanır).

imarX Analizi:

İmar planlarında ve yönetmeliklerde, binanın taban alanının (zemin oturumunun) imar parseli büyüklüğüne azami oranını ifade eden katsayıdır. Binanın arsada en fazla ne kadar genişliğe yayılabileceğini yasal olarak sınırlar.

Saha Örneği:

1. İmar durum belgesinde TAKS: 0.40 yazan 1000 m²'lik bir arsada, binanın zemin oturumunun en fazla 400 m² (1000 x 0.40) olabileceğini gösteren resmi sınır.

Detaylı İncele

Tabii Zemin

Resmi Tanım (Mevzuat)

Arazinin hafredilmemiş veya doldurulmamış halidir.

imarX Analizi:

İnsan eli değmemiş toprak seviyesi.

Saha Örneği:

Dağlık arazideki doğal eğim.

Detaylı İncele

Tadilat Projesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yapıların ruhsat eki onaylı projelerinde; uygulama imar planı ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılmak istenen değişiklik veya ilavelerle ilgili gerekli uygulama projelerinin bütünüdür.

imarX Analizi:

Ruhsatlı binayı değiştirmek için belediyeye sunulan yeni proje.

Saha Örneği:

Daire birleştirme projesi.

Detaylı İncele

Tarımsal Amaçlı Yapı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Toprak koruma ve sulama altyapısı ile tarımsal ürünlerin üretilmesi, asgari işlenmesi, toplanması, muhafazası ve depolanması amacıyla inşa edilen; tescilli entegre olmayan hayvancılık tesisleri ve bunların müştemilatı, üretim binası niteliğinde olmayan plastik veya cam örtülü seralar, ürünlerin muhafaza edildiği soğuk hava deposu dışındaki depolar ile çiftçinin barınabileceği şekilde projelendirilmiş, 24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Belediye Kanunu ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamındaki bağ evi ve benzeri konaklama amaçlı olmayan yapıları ifade eder.

imarX Analizi:

Tarımsal üretimi destekleyen; bağ evi, depo, ahır gibi konut amacı gütmeyen teknik yapılardır.

Saha Örneği:

Tarlanın köşesine yapılan traktör garajı ve bağ evi.

Detaylı İncele

Tarımsal Potansiyel

Resmi Tanım (Mevzuat)

Toprak ve su kaynakları ile iklim ve ekolojik özelliklerin tarımsal üretim türleri ve miktarları üzerindeki etkisini ifade eder.

imarX Analizi:

Bir bölgenin ne kadar mahsul verebileceğine dair kapasite ve güç ölçüsüdür.

Saha Örneği:

Bir ovanın yılda 3 mahsul alma kapasitesinin olması.

Detaylı İncele

Taşıt Asansörü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Taşıtların taşınması amacıyla ulusal ve uluslararası standartlara uygun yapılan asansörleri ifade eder.

imarX Analizi:

Otopark rampası yapılamayacak kadar dar veya küçük arsalarda, araçları bodrum katlara indirmek için kullanılan devasa ve güçlü asansörlerdir.

Saha Örneği:

Nişantaşı gibi dar sokaklardaki binalarda, arabanızla içine girip sizi araçla birlikte -3. kata indiren otopark asansörü.

Detaylı İncele

Teras Çatı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Suyun tahliyesi için yeterli eğim verilen, bulunduğu iklim bölgesine uygun ısı ve su yalıtımları yapılan, çakıl, toprak, çim ve benzeri doğal örtüler ile kaplanarak iklime uygun bitkilendirilebilen çatı tipidir.

imarX Analizi:

Kiremit olmayan, düz beton çatı.

Saha Örneği:

Üzerinde masa sandalye olan çatı.

Detaylı İncele

Tesisat Bacası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binada düşey doğrultuda kablo, boru, kanal gibi tesisat elemanlarının topluca geçirildiği, ortak mahallere açılabilen ve müdahale edilebilen bacadır.

imarX Analizi:

Su ve gider borularının saklandığı kanal.

Saha Örneği:

Banyo köşesindeki kutu profil.

Detaylı İncele

Tesviye Edilmiş Zemin

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre kazılarak veya doldurularak parsel tabi zemininin aldığı son zemin durumudur.

imarX Analizi:

Bahçenin peyzaj yapılmış veya kazılmış son halidir.

Saha Örneği:

Çim ekilmiş düz bahçe toprağı.

Detaylı İncele

Tevhit

Resmi Tanım (Mevzuat)

Parsellerin birleştirilme işlemidir.

imarX Analizi:

3194 sayılı İmar Kanunu ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gereğince, tapu sicilinde ayrı ayrı kayıtlı olan birbirine bitişik birden fazla parselin, Belediye veya İl Özel İdaresi Encümen kararı ve Kadastro onayı ile hukuken ve geometrik olarak birleştirilerek tek bir parsel (tek tapu) haline getirilmesi işlemidir.

Saha Örneği:

1. Yan yana bulunan 300 m² ve 400 m²'lik iki ayrı müstakil arsanın birleştirilerek, site yapılabilmesi için 700 m²'lik tek bir imar parseline (tek tapuya) dönüştürülmesi işlemi.

Detaylı İncele

Ticaret Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planlarında ticaret kullanımına yönelik olarak planlanan ve ayrıca 19 uncu maddede belirtilen fonksiyonların da yer alabildiği alanlardır.

imarX Analizi:

Sadece işyeri ruhsatı alınabilen yerler.

Saha Örneği:

Plaza veya çarşı arsası.

Detaylı İncele

Ticari Amaçlı Binalar

Resmi Tanım (Mevzuat)

İş merkezleri, ofis ve benzeri amaçlara tahsis edilmiş binalar ve eğlence ve alışveriş merkezleri ve benzeri amaçlara tahsis edilmiş binalar ile otel, motel, pansiyon ve benzer amaçlara tahsis edilmiş binaları ifade eder.

imarX Analizi:

İçerisinde kâr gütmek amacıyla ticaret yapılan, hizmet üretilen, ürün satılan veya konaklama hizmeti sunulan her türlü işyeri statüsündeki binalardır.

Saha Örneği:

Şehir merkezindeki ofis plazaları, alışveriş merkezleri veya 5 yıldızlı oteller.

Detaylı İncele

Toplam Yapı İnşaat Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir parselde bulunan bütün yapıların yapı inşaat alanlarının toplamıdır.

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre, ışıklıklar ve avlular hariç olmak üzere, emsale dâhil olan veya olmayan (sığınak, otopark, asansör boşluğu, bodrumlar, teraslar vb.) binanın inşa edilen bütün katlarındaki toplam fiziki kapalı ve açık alanlarının tümüdür. Yapı ruhsatı harçlarında ve yapı yaklaşık maliyeti hesaplarında bu alan baz alınır.

Saha Örneği:

1. Satılabilir (emsale dahil) alanı 1000 m² olan bir binada; otopark, sığınak, asansör holleri ve balkonlar da eklendiğinde ortaya çıkan 1500 m²'lik fiziki gerçek inşaat alanı rakamı.

Detaylı İncele

Toplu Yapı

Resmi Tanım (Mevzuat)

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunun 66 ncı ve 68 inci maddelerinde tanımlanan yapıyı ifade eder.

imarX Analizi:

Birden fazla binanın, ortak altyapı, sosyal tesis veya peyzaj alanlarını paylaşarak tek bir yönetim planı altında birleştiği büyük konut veya ticaret kompleksleridir.

Saha Örneği:

İçerisinde 10 farklı blok, ortak bir yüzme havuzu, güvenlik kapısı ve kapalı otoparkı bulunan, aidatları ortak toplanan 500 daireli lüks konut sitesi.

Detaylı İncele

Toprak

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kayaçların fiziksel parçalanması ve kimyasal ayrışması sonucu meydana gelen, içerisinde mineraller, organik maddeler, hava ve su bulunan, üzerinde ve içerisinde bitki ve diğer canlılar için yaşam ortamı olan ve yeryüzünü kaplayan doğal yapıyı ifade eder.

imarX Analizi:

Kayaların parçalanıp minerallerle birleşmesiyle oluşan canlı yeryüzü örtüsüdür.

Saha Örneği:

Üzerinde yaşamın yükseldiği verimli yer kabuğu.

Detaylı İncele

Toprak Etüdü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri ile genetiklerini inceleyerek sınıflandırmak ve haritalamak amacıyla yapılan bilimsel çalışmaları ifade eder.

imarX Analizi:

Toprağın karakterini belirlemek için laboratuvarda yapılan detaylı analizlerdir.

Saha Örneği:

Bir araziden numune alınıp pH ve mineral değerlerinin ölçülmesi.

Detaylı İncele

Toprak Haritası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Değişik toprak özelliklerini, belirli bir lejant dâhilinde kapalı alanlar (poligon) şeklinde gösteren temel aracı ifade eder.

imarX Analizi:

Toprak tiplerini renkli alanlarla gösteren bilimsel haritadır.

Saha Örneği:

Şehrin toprak kabiliyetini gösteren resmi lejantlı plan.

Detaylı İncele

Toprak Koruma Projesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Doğal veya insan faaliyetleri sonucu toprağın kaybolmasını veya özelliklerinin bozulmasını önlemek için hazırlanan mühendislik projelerini ifade eder.

imarX Analizi:

Erozyon ve kirlenmeyi önlemek için çizilen resmi teknik projedir.

Saha Örneği:

Yamaçlarda toprağı tutmak için hazırlanan teraslama projesi.

Detaylı İncele

Umumi Bina

Resmi Tanım (Mevzuat)

Resmi binalar, ibadet yerleri, eğitim, sağlık tesisleri, sinema, tiyatro, opera, müze, kütüphane, konferans salonu gibi kültürel binalar ile gazino, düğün salonu gibi eğlence yapıları, otel, yurt, iş hanı, büro, pasaj, çarşı, alışveriş merkezi gibi ticari yapılar, spor tesisleri, genel otopark, akaryakıt istasyonu, şehirlerarası dinlenme tesisleri, ulaştırma istasyonları ve buna benzer umumun kullanımına mahsus binalardır.

imarX Analizi:

Sadece devlet binalarını değil; özel mülkiyete ait olsa bile halkın genel kullanımına açık olan (AVM, otel, hastane, sinema, stadyum, özel okul vb.) tüm yapıları kapsayan resmi tanımdır. Bu binalar, İmar Yönetmeliği ve Yangın Yönetmeliği gereği engelli erişimi, tahliye rotaları ve statik güvenlik açısından konutlara göre çok daha sıkı kurallara tabidir.

Saha Örneği:

1. Özel bir şirket tarafından inşa edilen ve işletilen alışveriş merkezi (AVM). 2. Devlet hastanesi, müze veya özel bir tiyatro salonu.

Detaylı İncele

Umumi Hizmet Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve orta öğretim kurumları ile yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri, karakol, pazar yeri, semt spor alanı gibi kamusal hizmete ayrılan alanlardır.

imarX Analizi:

Devletin halkın kullanımına sunduğu ve satılamayan donatı alanlarıdır.

Saha Örneği:

Mahalledeki çocuk parkı veya okul arazisi.

Detaylı İncele

Uygulama Projeleri

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir yapının inşa edilebilmesi için ilgili mevzuata göre hazırlanan, gerekli detay, hesap ve raporları ile bütün olan mimari, statik, elektrik ve mekanik tesisat projeleridir.

imarX Analizi:

Ustanın elindeki, demirin nasıl bağlanacağını gösteren proje.

Saha Örneği:

Statik, elektrik, mekanik projeler.

Detaylı İncele

Vaziyet Planı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Parselde inşa edilecek yapı veya yapıların; aplikasyon krokisindeki koordinatlara göre teknik mevzuata uygun olarak sayısal ve çizgisel şekilde gösterildiği, bahçe tanzimi, açık otopark ve otopark girişlerini, yangın kaçışlarını, bina yaklaşım mesafe ve kotlarını, kuzey yönünü, parseldeki teknik altyapıyı gösteren 1/500, 1/200 veya 1/100 ölçekli plandır.

imarX Analizi:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre parseldeki binaların, otoparkların, bahçe mesafelerinin, altyapı bağlantılarının ve peyzaj düzenlemelerinin ölçekli (genelde 1/500 veya 1/200) ve koordinatlı olarak gösterildiği, idarece onaylanan resmi yerleşim projesidir.

Saha Örneği:

1. Ruhsat dosyasında yer alan ve binaların arsa üzerindeki konumunu, yola uzaklığını ve açık otopark yerlerini net olarak gösteren onaylı çizim.

Detaylı İncele

Verimli Toprak

Resmi Tanım (Mevzuat)

Tarımsal üretim gücü yüksek, bitki besin maddelerince zengin, su tutma kapasitesi iyi olan, derin ve yapısal sorunları bulunmayan toprakları ifade eder.

imarX Analizi:

Besin değeri yüksek, suyu iyi tutan ve kök gelişimi için derinliği uygun olan topraklardır.

Saha Örneği:

Çukurova bölgesindeki derin ve yumuşak alüvyal toprak.

Detaylı İncele

Yan Bahçe

Resmi Tanım (Mevzuat)

Parselin, komşu parsellere kadar uzanan ön ve arka bahçeleri dışında kalan bahçeleridir.

imarX Analizi:

Yan komşuyla aradaki mesafe.

Saha Örneği:

Binanın sağ ve solundaki bahçe şeridi.

Detaylı İncele

Yangın Duvarı

Resmi Tanım (Mevzuat)

İki bina arasında veya aynı bina içinde farklı yangın yüküne sahip hacimlerin birbirinden ayrılması gereken hâllerde, yangının ilerlemesini ve yayılmasını belirlenmiş bir süre için durduran düşey elemanı ifade eder.

imarX Analizi:

Yangının bitişik binaya veya aynı bina içindeki diğer tehlikeli bölümlere geçmesini saatlerce engelleyen, ateşe dayanıklı özel kalın duvarlardır.

Saha Örneği:

Bitişik nizam iki apartmanın arasındaki ortak sağır duvar veya fabrikalarda depo ile üretim alanını ayıran betonarme blok.

Detaylı İncele

Yangın Güvenlik Holü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Kaçış merdivenlerine yangının ve dumanın geçişini engellemek için yapılacak bölümü ifade eder.

imarX Analizi:

Yangın merdivenine duman dolmasını engellemek için, koridor ile merdiven arasına yapılan çift kapılı küçük tampon odasıdır.

Saha Örneği:

Yüksek bir plazada yangın merdivenine girmeden önce geçtiğiniz, iki tarafı da kalın çelik kapılarla kapalı olan 3-4 metrekarelik boş alan.

Detaylı İncele

Yangın Kapısı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir yapıda kullanıcılar, hava veya nesneler için dolaşım imkânı sağlayan, kapalı tutulduğunda duman, ısı ve alev geçişine belirli bir süre direnecek nitelikteki kapı, kapak veya kepengi ifade eder.

imarX Analizi:

Üzerindeki contalar sayesinde ısıyı ve zehirli dumanı sızdırmayan, kendiliğinden kapanan (hidrolikli) ağır tahliye kapılarıdır. Kilitli olmaları kesinlikle yasaktır.

Saha Örneği:

AVM'lerde veya hastanelerde üzerinde "Çıkış / Exit" yazan, iterek açılan kalın çelik paneller.

Detaylı İncele

Yangın Kompartımanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir bina içerisinde, tavan ve taban döşemesi dâhil olmak üzere, her yanı en az 60 dakika yangına karşı dayanıklı yapı elemanları ile duman ve ısı geçirmez alanlara ayrılmış bölgeyi ifade eder.

imarX Analizi:

Büyük binaları sanal kutulara bölme işlemidir. Yangın çıktığında sadece o kutu (kompartıman) yanar, alevler diğer kutulara sıçrayamaz.

Saha Örneği:

Bir otelin her bir katının veya her 500 metrekarelik bölümünün kendi içinde ateşe dayanıklı duvar ve kapılarla hapsedilmesi.

Detaylı İncele

Yangın Tahliye Projesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Mimari proje üzerinde, kaçış yollarının, yangın merdivenlerinin, acil durum asansörlerinin, yangın dolaplarının, itfaiye su verme ve alma ağızlarının ve yangın pompalarının yerlerinin renkli olarak işaretlendiği projeyi ifade eder.

imarX Analizi:

Ruhsat aşamasında itfaiyeye sunulan, binanın yangın güvenlik önlemlerinin eksiksiz olarak çizildiği özel mimari paftadır.

Saha Örneği:

Duvarların siyah çizildiği, yangın merdivenlerinin kırmızı, söndürme tüplerinin ise özel sembollerle gösterildiği itfaiye onaylı proje.

Detaylı İncele

Yangın Yükü

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı maddelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının, plandaki toplam alana bölünmesi ile elde edilen ve MJ/m2 olarak ifade edilen büyüklüğü ifade eder.

imarX Analizi:

Bir mekanda bulunan eşyaların yandığında ne kadar ısı enerjisi çıkaracağını hesaplayan mühendislik değeridir. Bina malzemeleri buna göre seçilir.

Saha Örneği:

İçi kağıt ve ahşap dolu bir arşiv odasının yangın yükünün, sadece bilgisayar bulunan bir ofise göre çok daha yüksek olması.

Detaylı İncele

Yapı Denetim

Resmi Tanım (Mevzuat)

4708 sayılı kanunla, yapıların projeye ve standartlara uygunluğunu denetleyen özel kuruluştur.

imarX Analizi:

Devlet adına inşaatın demirini, betonunu kontrol eden mühendislik firmasıdır.

Saha Örneği:

Beton dökülürken başında bekleyen ve numune alan yetkili firmadır.

Detaylı İncele

Yapı İnşaat Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Işıklıklar ve avlular hariç olmak üzere, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekânlar, çatı veya kat bahçeleri, çatıda, katta ve zemindeki teraslar, balkonlar, açık çıkmalar ile binadaki ortak alanlar dâhil yapının inşa edilen bütün katlarının alanıdır.

imarX Analizi:

Binanın toplam kapalı alanı.

Saha Örneği:

Ruhsatta yazan toplam m².

Detaylı İncele

Yapı Kullanma İzin Belgesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik:RG-27/10/2018-30578) Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak tamamlandığını gösteren, yapının kullanımına izin veren onaylı belgedir (İskan).

imarX Analizi:

3194 sayılı İmar Kanunu'na göre, inşaatı biten yapının onaylı ruhsat ve eklerine (projelerine) uygun olarak tamamlandığını belgeleyen ve yapının yasal olarak kullanıma (oturuma) açılmasını sağlayan resmi idare onayıdır. Elektrik ve su gibi altyapı abonelikleri için zorunludur.

Saha Örneği:

1. Müteahhidin inşaatı projeye uygun bitirmesi ve yapı denetim onayından sonra belediyeden alınan, binanın yasal ve yaşanabilir olduğunu gösteren nihai belge.

Detaylı İncele

Yapı Nizamı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Uygulama imar planı ile belirlenen ayrık, blok ve bitişik nizamdan biridir.

imarX Analizi:

Binaların diziliş şekli.

Saha Örneği:

Bitişik nizam (sıra evler).

Detaylı İncele

Yapı Ruhsatı

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik:RG-27/10/2018-30578) Bir parselde, bu Yönetmelikle öngörülen belgeler ile projelerin onaylanması sonrasında ilgili idaresince tanzim edilen, onaylı resmi izin belgesidir.

imarX Analizi:

3194 sayılı İmar Kanunu gereği, mimari, statik ve mekanik projeleri onaylanan parselde yasal olarak inşaata başlanabilmesi için ilgili idarece verilen resmi belgedir. Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşaata başlanması ve 5 yıl içinde bitirilmesi (iskan alınması) zorunludur.

Saha Örneği:

1. Şantiye alanına tabelası asılan ve inşaatın kaçak olmadığını kanıtlayan onaylı yetki belgesi.

Detaylı İncele

Yapı Sınır Bedeli

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Ek:RG-3/10/2020-31263) Belge grubu tespitine esas olmak üzere, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı sınıflarından III. ve IV. sınıf yapı gruplarının yaklaşık birim maliyetlerinin ortalamasının 45.000 katı (diploma için 250 katı) alınmak suretiyle elde edilen bedeli ifade eder.

imarX Analizi:

Müteahhitlerin sınıflarını (gruplarını) belirlerken enflasyona karşı erimeyi önlemek için kullanılan matematiksel bir çarpandır. İnşaat maliyetleri değiştikçe müteahhitlerin yapabileceği işin maddi sınırı da bu formülle güncellenir.

Saha Örneği:

H Grubu bir müteahhidin yapabileceği maksimum inşaat büyüklüğünün (maddi sınırının), her yıl değişen beton ve demir fiyatlarına göre bakanlıkça yeniden hesaplanması.

Detaylı İncele

Yapı Tatil Tutanağı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Herhangi bir şekilde ruhsat alınmadan yapıya başlanılarak kaçak inşaat yapıldığı ya da ruhsatlı yapılarda ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiği takdirde, ilgili idaresince yetkilendirilmiş teknik elemanlarca, yapının o andaki durumu ile birlikte aykırılıkları resim, kroki ve yazı ile belirtilen ve inşai faaliyete devam edilemeyeceğini gösteren onaylı belgedir.

imarX Analizi:

Belediyenin inşaatı durdurma tutanağı.

Saha Örneği:

Mühürleme zabıtı.

Detaylı İncele

Yapı Yaklaşık Maliyeti

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetleri ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli ifade eder.

imarX Analizi:

Binanın gerçekte size kaça mal olacağından bağımsız olarak, devletin harç, vergi, yapı denetim ve proje bedellerini hesaplamak için metrekare üzerinden belirlediği "resmi" inşaat maliyetidir.

Saha Örneği:

1000 metrekarelik bir apartman yaparken, Bakanlığın o yıl için belirlediği "metrekare birim maliyeti" ile 1000'in çarpılması sonucu ortaya çıkan ve belediyeye ruhsat harcı öderken baz alınan rakam.

Detaylı İncele

Yapı Yaklaşma Mesafesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Planda veya planda olmaması halinde bu Yönetmelik ile belirlenmiş olan, yapının yola ve komşu parsellere en fazla yaklaşabileceği mesafedir.

imarX Analizi:

İmar planında veya Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde belirlenen; binanın yola, ön, arka ve yan komşu parsel sınırlarına en fazla ne kadar yaklaşabileceğini gösteren yasal güvenlik ve ferahlık mesafesidir. (Halk arasında çekme mesafesi denir).

Saha Örneği:

1. İmar planında belirtilen 'Ön bahçeden 5 metre, yan komşulardan 3 metre' boşluk bırakma zorunluluğu.

Detaylı İncele

Yapı Yüksekliği

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil olmak üzere, yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliğidir.

imarX Analizi:

Binanın temelden tepeye kadar olan toplam brüt yüksekliği.

Saha Örneği:

Gabari ölçüsüne dahil olmayan bodrumlar dahil tüm katların toplam yüksekliği.

Detaylı İncele

Yenilenebilir Enerji

Resmi Tanım (Mevzuat)

Hidrolik, rüzgar, güneş, jeotermal, biyokütle, biyogaz, dalga, akıntı ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynaklarından elde edilebilen enerjiyi ifade eder.

imarX Analizi:

Kömür, petrol veya doğalgaz gibi tükenen ve doğayı kirleten kaynaklar yerine; doğanın kendi döngüsü içinde sürekli var olan ve çevreye zarar vermeyen sonsuz enerji kaynaklarıdır.

Saha Örneği:

Çatıya kurulan güneş panelleri (GES) veya rüzgar gülleri (RES).

Detaylı İncele

Yeraltı Otoparkı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Yol, meydan, yeşil saha, parklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya tahsisli taşınmazların bahçelerinin, tamamen tabii zemin veya tesviye zeminin altında kalmak üzere, mevcut ağaç dokusu ve zemin yapısı dikkate alınarak ağaçlandırma için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılmak şartı ile yapılan kapalı otoparkları ifade eder.

imarX Analizi:

Parkların, meydanların veya okul bahçelerinin altına, üstteki peyzajı ve toprağı bozmayacak şekilde tamamen gömülü olarak inşa edilen kamuya açık kapalı otoparklardır.

Saha Örneği:

Şehirdeki büyük bir millet bahçesinin yeraltına yapılan ve üstünde yine ağaçların, çimlerin devam ettiği katlı otopark alanı.

Detaylı İncele

Yerleşik (Meskûn) Alan

Resmi Tanım (Mevzuat)

Varsa üst ölçek plan kararlarına uygun olarak, imar planı ile belirlenmiş ve iskân edilmiş alandır.

imarX Analizi:

Eski mahalleler.

Saha Örneği:

Şehir merkezi.

Detaylı İncele

Yerleşme Alanı

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür.

imarX Analizi:

İmar planının sınırları içinde kalan, üzerinde yapılaşma olan veya olacak tüm bölgedir.

Saha Örneği:

Şehrin imar planında ev, park ve yol olarak ayrılmış tüm alanların bütünü.

Detaylı İncele

Yeşil Alanlar

Resmi Tanım (Mevzuat)

Toplumun yararlanması için ayrılan oyun bahçesi, çocuk bahçesi, dinlenme, gezinti, piknik, eğlence, rekreasyon ve rekreaktif alanları toplamıdır (Millet bahçeleri ve parklar da dâhildir).

imarX Analizi:

İmara kapalı, sadece yeşillendirme ve dinlenme amaçlı ayrılmış park alanlarıdır.

Saha Örneği:

Mahalle parkı veya bölgesel kent ormanları.

Detaylı İncele

Yeterlik (Müteahhitlik Yeterliği)

Resmi Tanım (Mevzuat)

Başvuru sahibinin bu Yönetmeliğe göre ekonomik, mali, mesleki ve teknik yönlerden yapım konusu işleri yapabilme kapasitesine sahip olma durumunu ifade eder.

imarX Analizi:

Bir inşaat firmasının veya şahsın, banka teminatları, geçmişte bitirdiği işler ve çalıştırdığı teknik personeller baz alınarak devlet tarafından "bu işi yapabilir" şeklinde hukuken onaylanmasıdır.

Saha Örneği:

Milyonluk bir proje yapmak isteyen firmanın, bankada yeterli sermayesi ve geçmişte bitirdiği benzer büyük projeleri olduğunu kanıtlayarak devletten vize alması.

Detaylı İncele

Yetki Belgeli Usta

Resmi Tanım (Mevzuat)

Mesleki Yeterlilik Kurumu Mesleki Yeterlilik Belgeleri, Mesleki Eğitim Kanununa göre ustalık belgesi almış olanlar ile meslekî ve teknik eğitim okullarından mezun olup ilgili alanlarda çalışanları ifade eder.

imarX Analizi:

Şantiyede kaçak veya vasıfsız işçi çalıştırılmasını önlemek amacıyla, yaptığı işin (demir, kalıp, elektrik vb.) eğitimini almış ve bunu devlet onaylı belgeyle kanıtlamış sertifikalı inşaat işçisidir.

Saha Örneği:

İnşaatta beton dökümünde çalışan kalıp ustasının, yapı denetim uzmanına ibraz etmek zorunda olduğu "MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) Onaylı Kalıpçı Ustası" kartı.

Detaylı İncele

Yetki Belgesi Grubu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bu Yönetmelik uyarınca yapı müteahhitlerinin yeterlik seviyelerini belirlemek üzere, yapılan sınıflandırma sonucu tespit edilen grubu ifade eder.

imarX Analizi:

Müteahhitlerin ekonomik güçlerine ve tecrübelerine göre A'dan (en üst) H'ye (en alt) kadar sınıflandırılmasıdır (Müteahhitlik Karnesi). Her grubun yapabileceği maksimum metrekare inşaat sınırı farklıdır.

Saha Örneği:

Hiç iş bitirmesi olmayan yeni bir müteahhidin "H Grubu" belge alarak sadece belirli bir metrekareye kadar inşaat yapabilmesi; tecrübeli firmanın ise "A Grubu" alarak sınırsız iş alabilmesi.

Detaylı İncele

Yetki Belgesi Numarası

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bu Yönetmelik uyarınca yapı müteahhitlerinin kayıt altına alınmasına ve yapı müteahhitliği faaliyetlerinin takibine esas olmak üzere elektronik ortamda kaydedilen ve ŞANTİYE-M üzerinden erişilebilen numarayı ifade eder.

imarX Analizi:

Her müteahhide devlet tarafından verilen, sicil numarası niteliğindeki benzersiz kimliktir (Eski YAMBİS Numarası). Ruhsat ve iskan işlemlerinde bu numaranın aktif olması zorunludur.

Saha Örneği:

Ruhsat başvuru formunda "Müteahhit Bilgileri" kısmına yazılan ve belediyenin sistemi üzerinden sorgulandığında firmanın ceza alıp almadığını gösteren 15 haneli kod.

Detaylı İncele

Yol Cephesi

Resmi Tanım (Mevzuat)

Binanın yola bakan cephesidir.

imarX Analizi:

Binanın ön yüzü.

Saha Örneği:

Giriş kapısının olduğu cephe.

Detaylı İncele

Yönetim Planı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Ana gayrimenkulün yönetim tarzını, kullanma maksadını ve yöneticilerin alacağı ücreti belirleyen sözleşmedir.

imarX Analizi:

Apartmanın anayasasıdır. Aidatın nasıl toplanacağı, ofis açılıp açılamayacağı burada yazar.

Saha Örneği:

Tapu alınırken imzalanan, 'Köpek beslemek yasaktır' gibi kuralların yazılabildiği belgedir.

Detaylı İncele

Yüksek Bina

Resmi Tanım (Mevzuat)

(Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) Bina yüksekliği 21.50 m’den, yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla olan binaları ifade eder.

imarX Analizi:

Standart itfaiye merdivenlerinin ulaşmakta zorlandığı, bu yüzden içinden kendi yangın önlemini (yağmurlama, çift merdiven vb.) alması kanunen zorunlu olan yapılardır.

Saha Örneği:

Çatıya kadar olan yüksekliği 30.50 metreyi aşan (yaklaşık 10 katlı) apartmanlar.

Detaylı İncele

Yüksek Nitelikli Konut (Rezidans)

Resmi Tanım (Mevzuat)

En az konut şartlarını sağlayan; resepsiyon, güvenlik ve günlük temizlik servisi mekânlarının bulunduğu, sağlık hizmetleri, kuru temizleme, çamaşırhane, taşıma, yemek ve alışveriş servisi hizmetleri ile spor salonu ve yüzme havuzu gibi hizmetlerinin verilebildiği birden fazla bağımsız bölümü ihtiva eden konut binalarıdır.

imarX Analizi:

Lüks hizmetlerin sunulduğu ve genellikle ticari alanların üstünde olan lüks apartmanlardır.

Saha Örneği:

İstanbul'daki çok katlı, altı alışveriş merkezi olan kule daireleri.

Detaylı İncele

Yüksek Yapı

Resmi Tanım (Mevzuat)

Bina yüksekliği 21.50 metreden veya yapı yüksekliği 30.50 metreden fazla olan binalardır (Bina yüksekliği 51.50 metreden veya yapı yüksekliği 60.50 metreden daha yüksek olan binalar çok yüksek yapılardır).

imarX Analizi:

Gökdelenler veya yüksek apartmanlar.

Saha Örneği:

Yangın merdiveni zorunlu olan yüksek binalar.

Detaylı İncele

Zemin Kat

Resmi Tanım (Mevzuat)

İmar planı veya bu Yönetmelikte öngörülen kat adedine göre en altta yer alan ve su basman kotunun üzerindeki kattır.

imarX Analizi:

Giriş katı.

Saha Örneği:

Asansördeki 0. kat.

Detaylı İncele

Zemin Terası

Resmi Tanım (Mevzuat)

İrtibatlı olduğu katın seviyesini aşmayan, tabi zeminden veya tesviye edilmiş zeminden itibaren en fazla 1.50 metre yükseklikte olan, bağımsız bölümlerin parçası veya binanın ortak alanı olarak kullanılan teraslardır.

imarX Analizi:

Bahçe balkonu.

Saha Örneği:

Salondan bahçeye çıkılan beton alan.

Detaylı İncele

Zemin ve Temel Etüt Raporu

Resmi Tanım (Mevzuat)

Her bir parsel için ayrı ayrı olmak üzere, yapının temel ve statik hesaplarının yapılabilmesi için zemin araştırma verileri ile geoteknik değerlendirmeleri içeren Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanan rapordur.

imarX Analizi:

İnşaat mühendisliği statik (betonarme) projelerine veri sağlamak amacıyla, arazide jeolojik ve geoteknik sondajlar yapılarak zeminin taşıma kapasitesini, yeraltı suyu seviyesini ve depremselliğini belirleyen resmi Bakanlık formatındaki teknik rapordur.

Saha Örneği:

1. İnşaat başlamadan önce arazide sondaj makinesiyle numune (karot) alınarak hazırlanan ve binanın temel tipini (radye, kazıklı temel vb.) belirleyen rapor.

Detaylı İncele